Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych. Co zamiast Pinteresta?

2019

4(60)

DOI: 10.37190/arc190408

* ORCID: 0000-0003-1323-0924. Wydział Architektury Poli-

techniki Gdańskiej / Faculty of Architecture, Gdańsk University of Tech-

nology.

** ORCID: 0000-0002-7006-4865. Wydział Architektury Poli-

techniki Gdańskiej / Faculty of Architecture, Gdańsk University of Tech-

nology.

Wprowadzenie

W 2014 r. zarząd oddziału Stowarzyszenia Architek -

tów Polskich w Toruniu i Bydgoszczy zorganizował

kon kurs „Architektura z Energią”. Jego celem było wy-

łonienie zrealizowanych projektów architektonicznych

charakteryzujących się dbałością o środowisko naturalne

przez zastosowanie rozwiązań umożliwiających ograni-

czenie zapotrzebowania budynków na energię nieodna-

wialną. Wśród kilkudziesięciu zgłoszonych prac tylko

jedna podparta była pogłębioną ekologiczną myślą pro-

jektową. Pozostałe tworzyły mniej lub bardziej liczne

zbiory kojarzonych z energooszczędnością, a niepowią-

zanych ze sobą rozwiązań. Większość z nich to były roz-

wiązania instalacyjne, takie jak wentylacja z rekuperacją,

i budowlane – jak pogrubiona warstwa termoizolacji.

Odrzucone w konkursie prace obrazują zdiagnozowany

już i poruszany w wielu publikacjach problem tracenia

pełnego potencjału możliwości w realizacji celów pro-

ekologicznych przy braku myślenia o nich od pierwszych

założeń kon cepcyjnych. Robert Kaltenbrunner, autor roz-

działu „Architecture and sustainability – dicult realtion-

ship” w ważnej i uznanej książce Energy Manual, napisał:

Jedno czy dwa ekologiczne rozwiązania tu i tam to nie to

Introduction

In 2014, the board of the Toruń and Bydgoszcz divi-

sion of the Association of Polish Architects organized

a competition by the name of “Architecture with Ener-

gy”. The purpose was to select implemented architectural

projects that are characterized with care for the natural

environment by applying solutions with which to reduce

the demand for non-renewable energy generated by the

building. Among dozens of submitted works, only one

was supported by in-depth ecological design thought.

The remaining projects comprised more or less numerous

clusters of solutions associated with energy eciency,

but unrelated to one another. Most of these referred to

installation-related solutions, such as recuperation ven-

tilation, and construction-related solutions like a thick-

ened thermal insulation layer. The works rejected from

the competition illustrate the already diagnosed and

discussed problem of losing the full potential of oppor-

tunities to implement ecological goals in the absence of

consideration to such issues at the stage of initial concep-

tual assumptions. Robert Kaltenbrunner, the author of the

chapter entitled “Architecture and sustainability – di-

cult relationship” to Energy Manual, an important and

recognized book, stated: One or two ecological measures

here and there are not the same as ecological architec-

ture: solar panels and passive use of the sun, greenhous-

es and thermal insulation are not reaching enough at all

for real sustainable building […]. Isolated aspects rather

than a total concept of sustainability-oriented planning

principles [1, p. 19].

Katarzyna Zielonko-Jung*, Ziemowit Belter**

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych.

Co zamiast Pinteresta?

Sources of inspiration in designing ecological buildings.

If not Pinterest than what?

112 Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

samo, co architektura ekologiczna. Panele słoneczne czy

pasywne użycie słońca, szklarnie i izolacja cieplna nie są

wystarczające dla prawdziwie zrównoważonego budow-

nictwa […]. To wyizolowane fragmenty zamiast pełnego

konceptu opartego na ekologicznych założeniach [1, s. 19].

Podobne myśli można znaleźć u wielu innych auto-

rów zarówno polskich [2], [3], jak i zagranicznych [4],

[5]. Co ciekawe, dochodzą do nich zarówno architekci

zaangażowani naukowo i zawodowo w zagadnienia pro-

jektowania budynków proekologicznych, jak i projektan-

ci branżowi [6] „przejmujący” projekty koncepcyjne na

pewnym etapie zaawansowania, by zaproponować wła-

ściwą infrastrukturę techniczną. Sławomir Grabarczyk

w książce Fizyka budowli – komputerowe wspomaganie

projektowania budownictwa energooszczędnego [7] do-

konał szczegółowych analiz energochłonności budynku

mieszkalnego niezaprojektowanego z myślą o efektywno-

ści energetycznej. Po dodaniu na potrzeby symulacji do

wyjściowego projektu wielu rozwiązań energooszczęd-

nych udało się poprawić jego parametry energetyczne.

Jednak, jak zauważył cytowany autor, nie tak skutecznie,

jak można by było, gdyby uwzględnić rozwiązania archi-

tektoniczne takie jak na przykład właściwe pod względem

termicznym ułożenie i wymiarowanie przeszkleń.

Choć znaczenie ukierunkowania myślenia koncepcyj-

nego na cele proekologiczne jest już znaną i utrwaloną

wiedzą, jej stosowanie w praktyce nie jest powszechne.

Spójność idei środowiskowych z pierwszymi pomysła-

mi architektonicznymi widoczna w szkicach na przykład

u Richarda Rogersa, Mario Cuccinellego, Thomasa He-

rzoga to nadal rzadkość, możliwa do zaobserwowania

u najbardziej zaangażowanych i zdeterminowanych pod

tym względem twórców, którzy swój talent potraą wła-

ściwie wesprzeć wiedzą interdyscyplinarną. Wydaje się,

że jednym z ważniejszych powodów trudności rozpo-

wszechnienia takiego podejścia projektowego może być

brak właściwych narzędzi wspomagających pracę archi-

tekta na etapie opracowywania koncepcji.

Niniejszy artykuł odnosi się do szczególnego, trudno

uchwytnego i ulotnego wręcz elementu tego etapu, jakim

jest poszukiwanie i podążanie za inspiracją. Podjęto tu

rozważania na temat możliwości jej prośrodowiskowego

kierunkowania w projektowaniu architektonicznym i na-

rzędzi, które mogą temu służyć. Niewątpliwie istotnym

wsparciem dla projektantów mogą być znane już i roz-

wijane metody integrujące dyscypliny współuczestniczą-

ce w procesach inwestycyjnych. Do metod tych zaliczyć

można Integrated Design Process (IDP), Building Infor-

mation Modeling (BIM) czy Post Occupancy Evaluation

(POE). Nie odnoszą się one jednak bezpośrednio do po-

szukiwań inspiracji, które uruchamiane są w procesie

projektowym, zanim można sięgnąć do profesjonalnych,

eksperckich narzędzi. Punktem wyjścia podjętych tu roz-

ważań stał się Pinterest, najbardziej znana i popularna

platforma rozpowszechniania obrazu służącego katalogo-

waniu pomysłów dotyczących różnych aspektów życia,

w tym także związanych z przestrzeniami miast, architek-

turą, architekturą wnętrz, designem. Wielorakie doświad-

czenia autorów wykazują realny wpływ tej platformy

na inspiracje projektowe studentów architektury, którzy

Similar statements may be found in studies by many

other authors, both Polish [2], [3] and foreign [4], [5]. In-

terestingly, the conclusions are arrived at by both, archi-

tects who are scientically and professionally involved in

the design of ecological buildings, as well as by industry

designers [6] who “take over” conceptual designs at some

stage of advancement in order to suggest proper techni-

cal infrastructure. In the book Fizyka budowli – kompu te-

rowe wspomaganie projektowania budownictwa energo -

oszczędnego (Building Physics – computer aided design

of energy-saving buildings) [7], Sławomir Grabarczyk

has conducted detailed analyses of the energy consump-

tion generated by a residential building not designed with

energy eciency in mind. Once numerous energy saving

solutions were added to the initial design for the sake of

simulation, it was possible to improve energy parameters

of the building. However, as noted by the abovementioned

author, the improvement was not as eective as it would

have been if one took into account architectural solutions

such as, for example, thermally appropriate layout and di-

mensioning of the glazing.

Although the significance of directing conceptual

thinking towards ecological goals is already known and

established knowledge, its practical application is not as

common. It is still rare to observe coherence of environ-

mental concepts with initial architectural ideas, as visi-

ble in sketches by, for instance, of Richard Rogers, Mario

Cuccinella or Thomas Herzog. Such an approach to de-

signing is observable in the works by the most engaged

and determined artists in this respect as they are able to

properly support their talent with interdisciplinary knowl-

edge. It seems that one crucial reason why such diculty

may have arisen in popularizing such a design approach

lies in the lack of proper tools with which to support the

architect’s work at the concept development stage.

The present article concerns a special, hardly notice-

able and almost elusive element of the design stage, name-

ly seeking inspiration and following it. Considerations

have been made in the article on whether it is possible to

direct inspiration towards environmental approach in ar-

chitectural design and on tools that can serve this purpose.

Undoubtedly, the already known and developed methods

for integrating disciplines that contribute to investment

processes can provide an important support for designers.

These methods include Integrated Design Process (IDP),

Building Information Modelling (BIM) or Post Occu-

pancy Evaluation (POE). However, none of the enlisted

methods relates directly to the search for inspiration that

is commenced in the design process before professional,

expert tools may be applied. The starting point for the

considerations here is Pinterest, the most known and pop-

ular image dissemination platform that serves the purpose

of cataloguing ideas on various aspects of life, also ones

related to urban spaces, architecture, interior architecture,

design. The authors’ multiple experiences indicate genu-

ine impact the platform has on design inspirations for sev-

eral groups. Firstly, for architecture students who, due to

habits related to the generation they belong to, naturally

reach for Pinterest. Secondly, for architects actively en-

gaged in designing processes. Thirdly, for investors who

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych /Sources of inspiration in designing ecological buildings 113

z racji przyzwyczajeń pokoleniowych naturalnie do niej

sięgają, czynnie projektujących architektów, a także in-

westorów konkretyzujących pod jej wpływem formalnie

i wrażeniowo swoje wyobrażenia o planowanej inwesty-

cji, zanim dojdzie do pierwszych rozmów z architektem.

Rodzi się zatem pytanie o to, jakie powinno być narzę-

dzie, które z podobną możliwością rozpowszechnienia

jak Pinterest, a dużo bardziej efektywnie może wspomóc

etap konkretyzowania myśli koncepcyjnej w projektowa-

niu budynków proekologicznych. Ciekawym przykładem

„zaczątku” tego rodzaju narzędzia jest platforma Palette

2030, stworzona w Stanach Zjednoczonych w ramach ru-

chu ekologicznego Architecture 2030 [8].

W dalszej części artykułu dokonano analizy tych dwóch

platform pod kątem wartości merytorycznych, sposobu

działania i możliwości wpływu na proces projektowy.

Wzięto pod uwagę również okoliczności związane po-

średnio z aplikacją, takie jak społeczne przyzwyczajenia,

aktualne trendy i warunki wynikające bezpośrednio z psy-

chologii użytkownika. Pozwoliło to na sformułowanie

ogólnych wniosków co do kryteriów, jakie powinno speł-

niać narzędzie zdolne zapełnić widoczny brak na rynku

narzędzi architektonicznych skutecznie wspomagających

mądry projekt.

Pinterest – inspiracja obrazem

Pinterest został stworzony, by oddziaływać na użyt-

kownika obrazem. U podstaw jego idei raczej nie odnaj-

dzie się myśli o racjonalnym wspieraniu projektowania,

ale o wizualnym inspirowaniu się w różnych dziedzinach

życia. Jest to jedna z najbardziej popularnych platform na

świecie. Nie sposób lekceważyć jej zmieniającej rzeczy-

wistość siły – 250 milionów zarejestrowanych użytkowni-

ków, nie licząc hermetycznego rynku Chin, który stworzył

swoją własną wersję aplikacji Hauban. W ciągu ostatnich

kilku lat to narzędzie, stworzone jako rodzaj katalogu idei

związanych np. z modą, jedzeniem, urządzaniem imprez

czy remontem, stało się dominującym źródłem inspiracji

i wyznacznikiem stylu także w architekturze, zarówno dla

architektów, jak i ich klientów. Pinterest ma wiele nieza-

przeczalnych atutów, które decydują o jego powszechno-

ści. Warto przeanalizować mechanizmy logiczne tworzą-

ce tę platformę pod kątem możliwości ich wykorzystania

w narzędziach rozpowszechniających lozoę architektu-

ry proekologicznej i wspierających jej realizację.

Wśród algorytmów Pinteresta wyodrębniono te, które

mają największy bezpośredni wpływ na korzystających

z niej projektantów. To kolejno: machine learning, smart

feed factor, following feed factor, keywords search i qua-

lity>quantity engine [9]–[11].

Machine learing polega na procesie postępującej umie-

jętności kompletowania obrazów podobnych do siebie

oraz katalogowania ich ze względu na treść, styl, estety-

kę i tematykę. Im liczniejszy jest zbiór zdjęć porówny-

wanych przez aplikację, tym dokładniejsze są rezultaty

wyszukiwania w ramach podanej tematyki. Początkowo

propozycje Pinteresta były grupami ilustracji o podobnym

rozkładzie pikseli (np. pod hasłem „dom na wodzie” po-

jawiały się zdjęcia jezior bez zabudowy). Obecnie można

formalize their concepts about the planned investment

under the inuence of the platform before even the rst

consultations with an architect can take place. Therefore,

the question arises: what type of a tool should be applied

that is characterised with a similar dissemination possi-

bility as the one enjoyed by Pinterest, but is capable of

much more eective support at the stage of formalizing

conceptual thought in the design of ecological buildings?

The Palette 2030 platform, created in the United States

as part of the Architecture 2030 ecological movement [8]

may be seen as an interesting example of the “stirring” of

this type of tool.

The following part of the present article provides ana-

lysis of these two platforms in terms of substantive val-

ues, mode of operation and the possibility to inuence the

design process. The circumstances indirectly related to

the application, such as social habits, current trends and

conditions directly resulting from the user’s psycholo-

gy were also taken into account. This approach oered

a chance to formulate general conclusions related to the

criteria to be met by a tool so that it is capable of ll-

ing the visible market void of such architectural tools that

eectively support wise design.

Pinterest – inspiration by means of image

Pinterest was created to inuence the user with an im-

age. Hardly any thought of rational support for design lies

at the root of the concept for the platform. However, it pro-

vides visual inspiration in various areas of life. Pinterest

remains one of the most popular platforms in the world. It

is impossible to underestimate its power to change reali-

ty – 250 million registered users, excluding the hermetic

market of China, where Hauban, a Chinese version of the

application, was created. Over the past few years, the tool,

shaped as a kind of catalogue of ideas related to elds of

interest, such as fashion, food, party organization or ren-

ovation, has become the dominant source of inspiration

and a determinant of style also in architecture, both for

architects and their clients. Pinterest oers a number of

undeniable advantages that determine its universality. It is

worth analysing the logical mechanisms that construct the

platform in terms of the possibility to apply them in tools

used for disseminating the pro-ecological architecture

philosophy and for supporting implementation thereof.

Of all algorithms of Pinterest, ones that exert the greatest

direct impact on designers that use the platform have been

identied. These include: machine learning, smart feed

factor, following feed factor, keywords search and qua lity

>quantity engine [9]–[11].

Machine learning concerns the process of progress-

ing ability to gather images similar to each other and to

catalogue them in relation to content, style, aesthetics

and subject matter. The more numerous the set of imag-

es compared by the application, the more accurate the

search results within a given topic. Initially, suggestions

made by Pinterest comprised groups of illustrations with

a similar pixel distribution (for example, pictures of lakes

with no building development were yielded by the entry

“house on the water”). At present, answers in the form

114 Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

spodziewać się odpowiedzi w postaci obrazów dokładnie

traających treściowo w zakres poszukiwań, nawet przy

ogólnie zarysowanej tematyce. Użytkownik tworzy wła-

sne katalogi i przegląda kolejne obrazy, a machine learning

podpowiada następne, które według algorytmu odpowia-

dają podobnym kryteriom. W ten sposób platforma bar-

dzo szybko personalizuje zarówno tematykę ulubionych

wyborów, jak i ich estetykę. Im więcej obrazów zobaczy

użytkownik, tym większa szansa, że każdy kolejny będzie

dla niego interesujący. Jest to często spotykany sposób

prostej gratykacji oglądającego za jego aktywność. Two-

rzy on rozbudowane, zindywidualizowane katalogi zachę-

cany kolejnymi porcjami atrakcyjnych zdjęć. Następnie

ogląda je w wieloelementowych zestawieniach. Im więk-

szy zbiór, tym poszczególne elementy zbioru wydają się

atrakcyjniejsze. Potwierdzają to badania przeprowadzone

przez duet psychologów z Uniwersytetu Kalifornijskiego

w San Diego, Drew Walker i Edwarda Vula [12]. Opisują

zjawisko nazwane cheerleader eect, polegające na pod-

noszeniu wartości wizualnej poszczególnych osób w gru-

pie w porównaniu z oceną tych samych osób w sposób

indywidualny. Zaobserwowany proces tłumaczy się tym,

że mózg w sytuacji oceny większej liczby elementów wy-

biera te składowe, które traktuje jako najbardziej atrakcyj-

ne. Na podobnej zasadzie mózg buduje wyidealizowany

obraz iluzorycznej architektury oglądanej z korzystnych

stron, o odpowiedniej porze dnia i starannie dobranym

kadrze. Prowadzi to do sytuacji, w której niekoniecznie

wartościowa, ale wizualnie efektowna, a dokładniej rzecz

biorąc – efektownie zobrazowana architektura kształtuje

oczekiwania inwestorów i inspiruje projektantów. Natłok

pociągających obrazów konkretyzujących wizję estetycz-

ną obiektów zostawia mało możliwości zauważenia in-

nych ich wartości, w tym wartości środowiskowych czy

społecznych – elementów, które z rzadka wyróżniają się

jednoznaczną wartością wizualną.

Kolejnym założeniem platformy jest smart feed factor.

Polega ono na tworzeniu przez Pinteresta prolu użytkow-

nika za pomocą danych, które ten zostawia po sobie w In-

ternecie. Nie są to tylko elementy wyszukiwania w samej

platformie, ale również informacje zaczerpnięte z innych

aplikacji i historii przeglądarki. W ten sposób aplikacja

wiele „wie” o osobie korzystającej z platformy, zanim

rozpocznie się rzeczywista interakcja. Konsekwencją tego

algorytmu jest niezwykła wygoda w komunikacji na linii

odbiorca–platforma. Użytkownik Pinteresta ma słuszne

wrażenie, że aplikacja „rozumie” jego potrzeby i świet-

nie „doradza” mu w poszukiwaniach kolejnych inspiracji.

W przypadku relacji z drugim człowiekiem dużo trudniej

osiągnąć poziom podobnego „zrozumienia”. Wymaga to

pracy obu stron, a i tak nie zawsze kończy się sukcesem.

Following feed jest uspołecznioną wersją smart feed.

Polega on na tworzeniu pinterestowej sieci społecznej,

w której częściej pojawiają się obrazy „polubione” przez

innych użytkowników tej sieci. W ten sposób powstaje

dynamiczny przepływ obrazów, który żywo reaguje i pod-

syca zmiany trendów wśród przeglądających. Prowadzi

to do stałego podtrzymywania masowej uwagi. Tworząc

interaktywne, społeczne środowisko użytkowników, pro-

jektanci zapewnili ciągłość aktywności bez konieczności

of images that accurately match the scope of the search

may be expected, even in case topics are rather vaguely

outlined. The user creates his own catalogues and brows-

es subsequent images, while machine learning suggests

the following ones which match similar criteria according

to the algorithm. In this way, the platform very quickly

personalizes both the theme of the user’s favourite choic-

es, as well as their aesthetics. The more images the user

sees, the greater the chance that each subsequent one

will be interesting to him. This is a common method of

simple gratication oered to the viewer for his activi-

ty. The user creates extensive, individualized catalogues

encouraged by successive portions of attractive photos.

Then he watches the images in multi-element combina-

tions. The larger the set, the more attractive the individ-

ual elements of the set appear. This pattern is conrmed

by studies conducted by Drew Walker and Edward Vul,

a duo of psychologists from the University of California

in San Diego [12]. The researchers describe a phenome-

non called the cheerleader eect that consists in raising

the visual value of individual people in a group compared

to the assessment of the same people individually. The

observed process is explained by the fact that the brain,

when assessing more than one element at a time, tends

to select those components that it considers most attrac-

tive. In a similar way, the brain builds an idealized image

of illusory architecture viewed from favourable sides, at

the right time of the day and within a carefully selected

frame. This leads to a situation in which not necessarily

valuable architecture, but one that proves visually impres-

sive, and, more precisely, one that has been eectively

illustrated shapes the investors’ expectations and inspires

designers. The barrage of appealing images that clarify

the aesthetic vision of objects leaves little opportunity

to notice their further values, such as environmental or

social values, namely elements that rarely stand out with

their unambiguous visual value.

The second assumption of the platform concerns the

smart feed factor. It consists of creating a user prole by

Pinterest with the data that the user leaves behind on the

Internet. Rather than being only search elements within

the platform itself, also information taken from other ap-

plications and browser history is used. In this way, the

application “knows” a lot about the person using the plat-

form even before the actual interaction begins. Such an al-

gorithm results in the extraordinary convenience in terms

of communication between the recipient and the platform.

The Pinterest user is under the correct impression that the

application “understands” his/her needs and manages to

provide the user with great “advice” on the search for fur-

ther inspirations. In the case of relationships with fellow

human beings, it is much more dicult to achieve a sim-

ilar level of “understanding”, as it requires work on both

sides, and, thus, often fails.

Following feed is a socialized version of smart feed. It

consists in creating a Pinterest social network, in which

images “liked” by other users of this network are dis-

played more frequently. This mechanism creates a dy-

namic ow of images that reacts vividly and fuels chang-

es in trends among fellow viewers. The eect is constant

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych /Sources of inspiration in designing ecological buildings 115

zewnętrznych ingerencji w treść portalu. Oznacza to rów-

nież, że zawartość platformy nasycana jest tematami,

które

są ważne w danym czasie dla wielu korzystających

z niej osób. Rzadko są to treści o pogłębionym znaczeniu

np. społecznym, etycznym czy środowiskowym. Zazwy-

czaj platforma reaguje na płytkie nowości, które przycią-

gają krótkotrwałą uwagę ogółu. Według danych Pinteresta,

najbardziej popularnymi trendami w aspekcie „design”

w 2019 r. są: kolor musztardowy, owijanie ścian tekstylia-

mi, kominki na drewno, wzory na podłogi i baseny.

Keywords search jest systemem wyszukiwania treści

według słów-kluczy określających dany obraz. Dzięki temu

użytkownicy mogą otrzymywać precyzyjne rezultaty bez

ograniczania się do ram pojedynczego hasła. Pinterest jest

serwisem opartym na społecznej wymianie informacji, więc

to do użytkowników należy obowiązek podawania słów

kluczowych tworzonych „pinów”. Istnieją całe podręczni-

ki służące najbardziej optymalnym konguracjom, które

umożliwiają zwiększenie szansy na częstszy wybór wła-

snych zdjęć w celach promocyjnych. Tak skonstruowany

mechanizm prowadzi do nadużywania słów, które niosą za

sobą konkretne znaczenie, zubożając ich faktyczną wartość.

Dobrym przykładem jest określenie „ekologiczny”, które

odnosi się w masowej kulturze do bardzo szerokiego zesta-

wu pojęć. Występowanie tego słowa jako klucza w społecz-

nym serwisie utrudnia zatem uzyskanie merytorycznych

rezultatów, gdyż pojawiają się one pomiędzy wieloma

innymi, wynikającymi z powierzchownego rozumienia.

Ostatnim z omawianych tu założeń Pinteresta jest algo-

rytm quality>quantity engine. Polega on na premiowaniu

jakości poszczególnych elementów, tak zwanych pinów,

a nie ich liczby. W tym przypadku jakość oznacza jedy-

nie skalę popularności danego elementu. Obrazy, które

nie przejdą wczesnej werykacji popularności, zostają

odrzucone, a te, które są najczęściej wybierane, zostają

podsyłane jako niezależne inspiracje. W rezultacie jest

pewna pula obrazów, które pojawiają się na tyle często, że

przyciągają masową uwagę. Doprowadza to do tworzenia

wizualnych trendów w sposób wygenerowany przez al-

gorytm. Może mieć to wpływ także na architektów pra-

cujących nad koncepcją projektu wykonywaną na zlece-

nie konkretnych klientów. Widząc szereg bezpiecznych

i akceptowanych estetycznie przez siebie rozwiązań wi-

zualnych na zestawieniach (tablicach) klienta, projektant

będzie odczuwał wielką pokusę, aby z nich skorzystać.

Należy jednak zdać sobie sprawę, że jest to stosunkowo

wąska paleta wybrana spośród zdjęć z całego świata za

pomocą elektronicznego konkursu popularności.

Opisane powyżej czynniki składają się na sukces Pin-

teresta jako masowego źródła inspiracji. Duże znaczenie

ma także zauważalne, zwłaszcza wśród użytkowników

Internetu, zjawisko przewagi znaczenia bodźców wizual-

nych nad innymi. W świecie architektury proces zachodzi

nieprzerwanie od dłuższego czasu. Już w 1996 r. w swojej

głośnej książce Oczy skóry [13] i późniejszej Myśląca dłoń

[14] Juhani Pallasmaa odniósł się do nieproporcjonalnie

dużego znaczenia przypisywanego roli zmysłu wzroku

w odbiorze architektury. Według niego percepcja bu-

dynków zbyt mocno skupia się na bodźcach wizualnych,

podczas gdy obiekty te powinno się doświadczać całym

sustaining of mass attention. By creating an interactive,

social environment of users, Pinterest developers ensured

continuity of activity with no need for external interfer-

ence in the portal content. It also means that the content

of the platform is packed with topics that are of signif-

icance at a given time for multiple users. Such content

rarely concerns issues with deepened signicance, e.g.,

social, ethical or environmental topics. Typically, the

platform responds to shallow novelties that attracts short-

term public attention. According to Pinterest data, trends

in the “design” aspect that proved most popular in 2019

included: mustard colour, textile wall wrapping, wood-fu-

elled replaces, oor designs and pools.

Keywords search is a content search system by means

of entering keywords, that is, expressions that dene

a given image. Thanks to this function, users can receive

precise results without limiting themselves to a single

keyword framework. Pinterest is a platform based on

social information exchange, so the duty to provide key-

words for the “pins” created lies with the users. Entire

manuals have been created on how to arrive at the most

optimal congurations that allow a user to increase the

chance for more frequent selection of their photos for

promotional purposes. The mechanism constructed in

this way leads to the abuse of words that carry a specic

meaning, thus to impoverishment of the actual value of

certain expressions. A good example of this situation is

provided by the term “ecological”, which refers in mass

culture to a very broad set of concepts. The occurrence of

the term as a keyword on a social platform makes it dif-

cult to obtain substantive results, as they appear among

many other results, which in turn leads to supercial un-

derstanding of the concept.

The nal assumption of Pinterest to be discussed here

is the quality>quantity engine algorithm. It is based on re-

warding the quality rather than the amount of individual

elements, the so-called pins. In this case, quality refers

exclusively to the scale of popularity of a given element.

Images that fail the early verication of popularity are re-

jected, while the most often chosen ones are fed as inde-

pendent inspirations. As a result, a certain pool of images in

created that appear often enough to attract mass attention.

This leads to the creation of visual trends in the way gen-

erated by the algorithm. The phenomenon may also aect

architects working on the project concept being developed

at the request of specic clients. Seeing a number of safe

and aesthetically acceptable visual solutions on the client

prole (tables), the designer may feel greatly tempted to

apply them. However, it should be realized that this is a re-

la tively narrow palette selected from photos from around

the world by means of an electronic popularity contest.

The factors described above contribute to the success

of Pinterest as a mass source of inspiration. Moreover, the

phenomenon of the advantage of visual stimuli over oth-

er types of incentives, especially notable among Internet

users, is of great importance. In the world of architecture,

he process has been underway for a long time now. Already

in 1996, Juhani Pallasmaa referred in his famous book The

Eyes of the Skin, and subsequently in the book The Think-

ing Hand [14], to the disproportionately important

role

116 Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

ciałem. Pallasmaa zauważa, że terapeutyczna, cielesna

rola architektury spychana jest przez drugorzędne znacze-

nie wizualne, spowodowane między innymi zwyczajo-

wym przedstawieniem budynku w formie nieruchomych

ujęć. Era informatyzacji popchnęła proces dalej i każdy

aspekt życia, pozornie nawet ledwo związany z doświad-

czeniami wizualnymi, coraz bardziej traci swój właściwy

wyraz, zyskując na wartości w przedstawionym obrazie.

Jako przykład może posłużyć aktywność społeczna, coraz

częściej doświadczana właśnie w formie odpowiedniego

jej przedstawienia w relacji zdjęciowej. Już w latach 70.

XX w. lozof i poeta Sir Raymond Douglas Davies pod-

kreślał: Ludzie robią sobie nawzajem zdjęcia jako dowody

własnego istnienia [15].

Zjawisko to nie ominęło architektury – wręcz przeciw-

nie, uderzyło w nią ze spotęgowaną siłą, choćby właśnie

poprzez aplikacje takie jak Pinterest. Trudno rozstrzy-

gnąć, czy jest to proces zapoczątkowany przez architek-

tów, czy przez użytkowników architektury, inwestorów

i klientów, a jedynie zaaprobowany przez architektów dla

wygody, czyli ułatwienia pracy. Wygoda jest tu słowem

kluczowym, ponieważ o ile wartościowa architektura wy-

maga wysiłku intelektualnego nie tylko by ją stworzyć,

ale także w pełni zrozumieć, o tyle Pinterest prowadzi do

skracania procesów myślowych użytkownika i zwalnia go

z obowiązku świadomego wyboru i żmudnego dochodze-

nia od ogólnych idei do wizualnych efektów. Platforma za

pomocą algorytmu smart feed najpierw gromadzi i prze-

twarza informacje o użytkowniku, który wiedziony algo-

rytmami follow feed i quality engine akceptuje podsunięty

obraz. Machine learning engine w oparciu o wcześniejsze

algorytmy podrzuca mu kolejne pokusy z szansą traenia

rzędu 90%. Architekt uzbrojony w tak pieczołowicie wyli-

czone „inspiracje” może z dużym prawdopodobieństwem

przewidzieć oczekiwania, niestety przede wszystkim wi-

zualne, swoich klientów, tracąc jednocześnie możliwość

głębszego poznawania i wpływania na nie. Dodatkowo

wartości inspiracji niewizualnych takich jak podejście

prośrodowiskowe czy energooszczędność tracą na zna-

czeniu w zestawieniu z pogłębiającym się konsumpcjoni-

zmem (nie tylko) wizualnym.

Warto zobrazować zjawisko przykładem. Po wpisaniu

przez użytkownika słowa kluczowego ecohouse Pinterest

wyświetla kolaż obrazów – głównie zdjęć domów i wnętrz

w otoczeniu natury, schematy instalacji i urządzeń oszczę-

dzających energię i wodę, schematy rozwiązań materia-

łowych (il. 1). Pojawiają się także odniesienia do innych

słów kluczowych, np. selfbuild, design, ideas, bathroom,

o grid, plans. Na dalekim miejscu pojawia się określenie

sustainable (tuż przed hasłem Australia). Szukanie w tym

kolażu inspiracji wynikających z merytorycznej wiedzy

jest bardzo trudne i opiera się na przypadku. Po dokonaniu

przez użytkownika pierwszego dostępnego wyboru algo-

rytm odsyła go do zbioru atrakcyjnych kadrów z domami

o jednakowej, modnej stylistyce, kojarzonej luźno z archi-

tekturą ekologiczną (np. uproszczone, zwarte formy, prze-

szklenia). Widoczne jest w nich zespolenie z krajobra zem

– otwartym i efektownym wizualnie – oraz duży udział

materiałów naturalnych w formie elewacji, np. drewna czy

kamienia (il. 2). Osoby o pogłębionej wiedzy dotyczącej

of the sense of sight when it comes to perception of archi-

tecture [13]. According to the writer, perception of build-

ings focuses too much on the visual stimuli, whereas ar-

chitectural objects should be experienced with the entire

body. Pallasmaa notes that the therapeutic, physical role of

architecture is pushed aside by a secondary visual signi-

cance, caused, among other factors, by the usual depiction

of the building in the form of motionless photographs.

The era of computerization has pushed the process further

and every aspect of life, even if seemingly hardly related

to the visual experience, is increasingly losing its proper

expression while it gains in value when shown in a pic-

ture. Social activity, increasingly experienced in the form

of an appropriate representation in photographic account,

may be seen as an example of the above trend. As early as

in the 1970s, Sir Raymond Douglas Davies, a philosopher

and poet, emphasized: People take pictures of each other,

just to prove that they really existed [15].

Architecture is no exception to the phenomenon. On the

contrary, architecture was hit by the trend with intensied

force, even if only by means of applications such as Pinter-

est. It is dicult to decide whether it is a process initiated

by architects or by architecture users, investors and clients,

but merely accepted by architects for the sake of conve-

nience, i.e., facilitation of work. Convenience should be

seen a keyword here. While valuable architecture requires

intellectual eort not only to be created, but also to fully

understand its implications, Pinterest leads to shortening

of the users’ thought processes and frees them from the

obligation of conscious choice and tedious investigation

from general ideas into visual eects. Using the smart

feed algorithm, the platform rst collects and processes

information about the users who, guided by the follow

feed and quality engine algorithms, accept the image fed

to them. The machine learning engine based on previous

algorithms prompts further inspirations, with a chance

of a 90% match. An architect armed with such carefully

calculated “inspirations” can most likely predict the ex-

pectations of his/her clients, unfortunately primarily visu-

al ones, while losing the opportunity to learn more about

user needs and to inuence them. In addition, the values

of non-visual inspirations such as the pro-environmental

approach or energy saving lose their relevance in conjunc-

tion with the deepening (not only) visual consumerism.

It is worth illustrating the phenomenon on an example.

Upon entering the keyword ecohouse, Pinterest displays

a collage of images (Fig. 1) – mainly photos of houses

and interiors surrounded by nature, drafts of energy-ef-

ficient and water-saving installations and equipment,

schema of material solutions. Moreover, references to

other keywords, e.g., self build, design, ideas, bathroom,

o grid, plans are displayed. The term sustainable (just

ahead of the result Australia) appears on a far position.

Searching the collage for inspirations resulting from sub-

stantive knowledge poses major diculty and is based on

chance. Once the user makes the rst available choice, the

algorithm sends him/her to a collection of attractive shots

of houses with uniform, fashionable style loosely associ-

ated with ecological architecture (e.g., simplied, com-

pact forms, glazing). These buildings present a noticeable

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych /Sources of inspiration in designing ecological buildings 117

fusion with open and visually eective landscape, while

a large proportion of natural materials in the form of

façades, e.g. wood or stone (Fig. 2) is used. People with

in-depth knowledge of environmentally friendly design

are aware of the superciality of such associations, but

other users perpetuate these connotations.

It is signicant that architects are not fully aware of how

much impact Pinterest exerts on the eects of their work.

Accustomed to the platform as users who seek inspiration

in other, everyday areas of life, they reach for Pinterest.

Rather than treating the platform as a real tool, they adopt

projektowania przyjaznego środowisku zdają sobie spra-

wę z powierzchowności takich skojarzeń, ale inni użyt-

kownicy utrwalają je.

Znamienne jest to, że architekci nie są w pełni świado-

mi, w jak dużym stopniu Printerest wpływa na efekty ich

pracy. Przyzwyczajeni do tej platformy jako użytkownicy

poszukujący inspiracji w innych, codziennych dziedzi-

nach życia, sięgają po nią, traktują ją nie jako prawdziwe

narzędzie, ale oczywisty element towarzyszący swobod-

nemu strumieniowi myśli tworzących jedynie tło pracy

projektowej.

Il. 1. Kolaż obrazów wygenerowanych przez Pinteresta na podstawie słowa kluczowego ecohouse (źródło: https://pl.pinterest.com/search/

pins/?q=eco%20house&rs=typed&term_meta[]=eco%7Ctyped&term_meta[]=house%7Ctyped; data dostępu: 3.06.2019)

Fig. 1. Collage of images generated by Pinterest based on the keyword ecohouse (source: https://pl.pinterest.com/search/

pins/?q=eco%20house&rs=typed&term_meta[]=eco%7Ctyped&term_meta[]=house%7Ctyped; accessed: 3.06.2019)

II. 2. Kolaż obrazów wygenerowanych przez Pinteresta na podstawie kolejnego rozwinięcia słowa kluczowego ecohouse

(źródło: https://pl.pinterest.com/pin/334744184801914515/, data dostępu: 3.06.2019)

Fig. 2. Collage of images generated by Pinterest based on the next development of the keyword ecohouse

(source: https://pl.pinterest.com/pin/334744184801914515/, accessed: 3.06.2019)

118 Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

it as an obvious element accompanying the free stream of

thoughts that form only the background for design work.

2030 Palette – knowledge guide

The existing range of tools for designing environmen-

tally responsible buildings is extensive. A large group of

tools consists of simulation programs that make it possi-

ble to predict phenomena occurring in the building, e.g., in

terms of thermal management, the possibility of lighting it

with daylight or in the eld of energy consumption. Para-

metric design methods allow for optimization of design

elements according to given conditions – for example, en-

ergy or material conditions. With the help of specialized

professional programs, parameters of selected solutions

vital from the point of view of energy eciency (glaz-

ing, thermal insulation, installations that actively generate

renewable energy, etc.) can be properly selected. These

tools may be applied at various stages of design, usually

already advanced ones. Certain tools have the benet of

providing support at the conceptual stage. The initial part

of this stage, that is the search for inspiration, remains the

least supported one. Seeking inspiration is followed close-

ly by searching for an idea that would connect the archi-

tectural concept with the model of energy and matter ow

through the building. The Palette 2030 platform should,

therefore, be seen as one of the tools that can support this

initial design stage. Palette 2030 falls under the ecologi-

cal movement intended to reduce carbon footprint in the

construction sector. Architecture 2030, as the movement

was named, united the leading architectural organizations

in North America, such as The American Institute of Ar-

chitects (AIA) and International Union of Architects, as

well as multiple private companies and universities. As

part of the program, competitions and trainings were held,

international agreements and actual ventures have been

launched. The movement was founded by Edward Maz-

ria, an architect known for the implementation of environ-

mentally friendly, energy-saving buildings, the author of

The Passive Solar Energy, a book published in 1979.

Palette 2030 serves the function of a platform for ar-

chitects and architecture students, through which one can

choose proper pro-ecological solutions, adequate to the

existing spatial and climatic conditions. It is an online

database that aims to facilitate access to knowledge con-

cerning ecological solutions at an early design stage. The

tool works in such a way as to enable the user to easily

and freely review the available design options. Unlike

Pinterest, Palette 2030 uses no positioning algorithms,

nor does it obtain data from the recipient. The platform

plays no active role in the dialogue between the user and

the information, but presents content in the form of trans-

parent catalogues. It is the user who is looking for content

related to the area of interest. However, the process diers

signicantly from searching the resources of a classic li-

brary – instead of selecting the issues one is interested

in from extensive monographs, contents are accessed

through a process analogous to the stages of the design

process. In this way, not only the legitimacy of decisions

taken is controlled, e.g., at the stage of choosing a

material

2030 Palette – przewodnik po wiedzy

Istniejąca paleta narzędzi przeznaczonych do projek-

towania budynków odpowiedzialnych środowiskowo jest

rozbudowana. Dużą grupę tworzą programy symulacyjne

pozwalające na przewidywanie zjawisk zachodzących

w budynku, np. w zakresie gospodarki termicznej, moż-

liwości oświetlania go światłem dziennym czy zużycia

energii. Metody projektowania parametrycznego pozwala-

ją na optymalizację elementów projektu według zadanych

warunków – na przykład energetycznych czy materiało-

wych. Za pomocą specjalistycznych programów branżo-

wych można właściwie dobrać parametry wybranych roz-

wiązań ważnych z punktu widzenia energooszczędności

(szklenia, termoizolacji, instalacji aktywnie pozyskują-

cych energię odnawialną itd.). Narzędzia te można zasto-

sować na różnych etapach projektowania, z reguły już za-

awansowanych. Niewielka ich część może wspomóc etap

koncepcyjny. Najsłabiej wspierana jest wstępna część tego

etapu, czyli poszukiwanie inspiracji, a w ślad za nią idei,

która wiązałaby pomysł architektoniczny z modelem prze-

pływu energii i materii przez budynek. Jednym z narzędzi,

które mogą wesprzeć ten etap projektowania, jest platfor-

ma Palette 2030. Jest ona częścią ruchu ekologicznego,

którego misją jest obniżenie śladu węglowego w sektorze

budowlanym. Architecture 2030, bo tak nazywa się ruch,

zjednoczył czołowe organizacje architektoniczne w Ame-

ryce Północnej, takie jak The American Institute of Archi-

tects (AIA) i International Union of Architects, oraz wiele

prywatnych rm i uczelni. W ramach programu odbyły

się konkursy, szkolenia, doszło do porozumień między na-

rodowych i realnych przedsięwzięć. Został założony przez

Edwarda Mazrię, architekta znanego z realizacji proeko-

logicznych, energooszczędnych budynków, autora książki

The Passive Solar Energy Book wydanej w 1979 r.

Palette 2030 pełni funkcję platformy dla architektów

i studentów architektury, za pomocą której można dobrać

odpowiednie rozwiązania proekologiczne, adekwatne do

zastanych warunków przestrzennych i klimatycznych.

Jest to internetowa baza danych, która ma na celu uła-

twienie dotarcia do wiedzy na temat rozwiązań proeko-

logicznych na wczesnym etapie projektowania. Działa

tak, aby użytkownik mógł w prosty, nieangażujący czasu

sposób przeglądać dostępne opcje projektowe. W prze-

ciwieństwie do Pinteresta Palette 2030 nie wykorzystuje

żadnego algorytmu pozycjonującego ani nie pozysku-

je danych od odbiorcy. Platforma nie odgrywa czynnej

roli w dialogu między użytkownikiem a informacją, lecz

prezentuje treści w formie przejrzystych katalogów. To

użytkownik poszukuje zawartości związanej z obszarem

zainteresowań. Proces różni się jednak znacząco od prze-

szukiwania zasobów w klasycznej bibliotece – zamiast

wyłuskiwać interesującą nas problematykę z rozległych

monograi, dochodzi się do nich przez proces analogicz-

ny do etapów procesu projektowego. W ten sposób można

nie tylko kontrolować zasadność podjętych decyzji, np.

na etapie wyboru materiału czy konkretnego rozwiązania,

ale również zaczerpnąć inspirację z dobrych praktyk przy

wyborze charakterystycznego regionu i uwarunkowań

terenowych, z dostępnych w bazie danych przykładów.

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych /Sources of inspiration in designing ecological buildings 119

Dodatkowo platforma zachęca do sięgnięcia po obszer-

niejsze źródła w postaci publikacji, proponując je odpo-

wiednio do wyszukiwanych zagadnień.

Palette 2030 ma także odnośniki do narzędzi, które

mogą wspomóc projektowanie proekologiczne w prakty-

ce. Opisy zawarte w bazie danych platformy odnoszą się

do konkretnych programów, zatem nie są to tylko ogól-

ne wytyczne, ale informacje, które można wykorzystać

bezpośrednio np. w kształtowaniu bryły budynku i jego

różnych rozwiązań. Wśród programów wspomagających

proces projektowy inspirowany przez Palette 2030 wy-

szczególniono pozycje takie jak:

– Edge – darmowe oprogramowanie on-line, pozwala

ustalić najbardziej korzystne rozwiązania proekologiczne

dla projektowanego budynku za pomocą produktów rm

wiodących na rynku amerykańskim – tych samych, które

zostały zaangażowane w misję Architecture 2030,

– Sefaira – pomaga opracowywać strategie dla zrównowa-

żonego budownictwa we współpracy interdyscyplinarnej,

– Insight 360 – pozwala generować analityczne modele

umożliwiające symulację chłodzenia, ogrzewania, oświe-

tlenia i rozkładu promieniowania słonecznego,

– Climate Consultant – dostarcza danych klimatycz-

nych o wybranej lokalizacji, pomaga również dobrać

ogólną strategię dla budynku w zależności od warunków

klimatycznych lokalizacji,

– Sunrel – program do symulacji przepływu energii

słonecznej, który wspomaga wybór i projektowanie roz-

wiązań wykorzystujących tę energię, np. ścian akumula-

cyjnych, systemów zacieniających, naturalnej wentylacji.

Palette 2030 sugeruje, czy w wybranym zagadnieniu

wskazane jest posiłkowanie się wyspecjalizowanym pro-

gramem. Tak jak w przypadku wszystkich innych funkcji

programu, to użytkownik samodzielnie podejmuje decy-

zje i wyciąga wnioski. Platforma korzysta z udogodnień

wizualnych i intuicyjnych systemów pomocy w wyszu-

kiwaniu tematów. Są one jednak, jak całość treści Palette,

podporządkowane merytorycznym wartościom indywi-

dualnych artykułów. Przykładowo, kiedy przegląda się

kartę informacyjną zagadnienia heat island mitigation, do

dyspozycji jest zestaw zdjęć obrazujących problem, ale

również odnośniki do artykułów pokrewnych tematyce,

takich jak parks, green roofs, vegetative cooling, sustaina-

ble sites oraz cool roof. Załączony jest również zestaw od-

nośników do stron internetowych zawierających obszerne

opracowania na dany temat.

Merytorycznych inspiracji można poszukiwać w ra-

mach różnych kategorii: region, city/town, district, site,

building, material. Można traktować je wybiórczo lub

zanalizować temat kompleksowo, przechodząc po kolei

przez wszystkie kategorie. Na ilustracji 3 pokazano przy-

kładową kartę regionu nabrzeżnego. Zawiera ogólne rady,

zdjęcia, listę publikacji, proponowane narzędzia, strony

internetowe i tematy opracowane w Palette, związane

merytorycznie z wybraną kartą. Pozostałe odnośniki mają

taki sam schemat, więc niezależnie od tego, czy będzie-

my chcieli dowiedzieć się więcej – np. o projektowaniu

w otoczeniu parkowym, o technologii nienagrzewającego

się dachu czy zastosowaniu drewna na elewacji – pojawia

się analogiczna karta wypełniona inną treścią (il. 4).

or a specic solution, but also inspiration is drawn from

good practices when choosing a characteristic region and

area conditions, from examples available in the database.

In addition, the platform encourages reaching for more

extensive sources in the form of publications, feeding

them to suit the searched issues.

Moreover, Palette 2030 provides links to tools that

can aid pro-ecological design in practice. The descrip-

tions contained in the platform database refer to specic

programs. Therefore, rather than serving only as general

guidelines, they provide information that can be applied

directly, e.g., in shaping the building body and various

solutions to be implemented. Among the programs that

facilitate the design process inspired by Palette 2030, the

following items have been specied:

– Edge – free online software that allows the user to

determine the most favourable pro-ecological solutions

for the designed building with the application of products

by leading companies on the American market – the same

ones that were involved in the Architecture 2030 mission,

– Sefaira – helps to develop strategies for sustainable

construction in interdisciplinary cooperation,

– Insight 360 – allows the user to generate analytical

models that enable simulation of cooling, heating, light-

ing solutions and solar radiation distribution,

– Climate Consultant – provides climate-related data

for the selected location, helps to choose an overall strat-

egy for the building depending on the climatic conditions

of the location,

– Sunrel – a program to simulate the ow of solar ener-

gy, which supports the selection and design of such solu-

tions that take advantage of energy, e.g., accumulation

walls, shading systems, natural ventilation.

Palette 2030 suggests whether it is advisable to apply

a specialized program in relation to the selected issue. As

with all other program functions, it is up to the user to

make the decisions and draw conclusions. The platform

uses visual amenities and intuitive assistance systems

while searching topics. However, as in the case of the en-

tire content of Palette, these solutions are subordinated to

the substantive values of individual articles. For example,

when viewing the heat island mitigation issue factsheet,

a set of pictures that illustrate the problem is available,

but so are links to related articles, on topics such as parks,

green roofs, vegetative cooling, sustainable sites and cool

roof. A set of links to websites containing extensive stud-

ies on a given topic is also included.

Substantive inspirations can be sought in various cate-

gories: region, city/town, district, site, building, material.

These may be treated selectively or a topic may be com-

prehensively analysed by passing through each category in

turn. Figure 3 features a sample card that presents a coastal

region. It contains general advice, photos, a list of publi-

cations, suggested tools, websites and topics developed in

Palette that are related to the selected card. The remain-

ing links are marked with the same pattern, so regard-

less of whether the user wants to learn more – e.g., about

designing in a park environment, about the technology of

a non-heating roof or the use of wood on the façade – an

analogous card lled with diverse content appears (Fig. 4).

120 Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

II. 3. Karta z katalogu Palette 2030 zawierająca inspiracje dla projektowania budynków proekologicznych w regionie nabrzeżnym

(źródło: http://www.2030palette.org/coastal-adaptation/; data dostępu: 3.06.2019)

Fig. 3. A card from the Palette 2030 catalog containing inspiration for the design of ecological buildings in the seaside region

(source: http://www.2030palette.org/coastal-adaptation/; accessed: 3.06.2019)

Wnioski – podstawowe różnice działania

obu platform i ich znaczenie

dla projektowania proekologicznego

Obie opisywane tu platformy trudno jednoznacznie po-

równać, gdyż z założenia nie służą takim samym celom

i nie są adresowane do tego samego rodzaju odbiorców.

Możliwe jest jednak wychwycenie zasadniczych różnic

zarówno w założeniach, jak i w kontekście ich znaczenia

dla projektowania opartego na celach prośrodowis kowych.

Podstawowa, najbardziej zauważalna różnica dotyczy

podejścia do użytkowników. Pinterest prowadzi ich za

pomocą wyspecjalizowanych inteligentnych algorytmów,

podczas gdy Palette 2030 traktuje jak podmioty mające

motywację i umiejętności, by zawartą wiedzę móc wy-

korzystać. Obie platformy różnią się też zasadniczo pod

względem sposobu przekazu informacji. Palette 2030,

pomimo nowoczesnych udogodnień i operowania progra-

mami komputerowymi, w wielu aspektach podporządko-

wana jest tradycyjnej idei przekazywania wiedzy, czyli za

pomocą odpowiednio dobranych materiałów, przykładów

i publikacji. Nie tylko wymaga czasu i wysiłku intelektu-

alnego w zrozumieniu treści, ale również pozostaje nie-

zmienna w kontakcie z użytkownikami w odróżnieniu od

Pinteresta reprezentującego charakterystyczną dla XXI w.

Conclusions – basic differences in the ways

both platforms operate and their importance

for ecological design

Both platforms described in the present article are dif-

cult to compare clearly, as they are not intended to serve

the same purposes and are addressed to a dierent type of

recipients. However, it is possible to capture fundamen-

tal dierences when it comes to the assumptions of the

two tools and to the context of their importance for design

based on environmental goals.

The main, most noticeable dierence concerns the ap-

proach to users. Pinterest leads them using specialized

intelligent algorithms, while the Palette 2030 treats users

as entities that possess motivation and skills to apply the

knowledge it provides. Both platforms also dier funda-

mentally in terms of the way information is transmitted.

Despite modern facilities and computer programmes,

Palette 2030 in many respects is subordinated to the tra-

ditional idea of transferring knowledge, i.e. by means of

appropriately selected materials, examples and publica-

tions. Not only does it require time and intellectual ef-

fort to understand the content, but also the tool remains

unchanged in contact with users. Pinterest, on the

other

hand, represents the characteristic of the 21

century

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych /Sources of inspiration in designing ecological buildings 121

zasadę dynamiki przepływu informacji i interaktywności.

Gilles Deleuze [16] pisał o schyłku społeczeństwa dyscy-

pliny – pojęcia sformułowanego przez Michela Foucaulta

[17] – i zastąpienia go społeczeństwem kontroli. Według

teorii, społeczeństwo dyscypliny wszelkie procesy traktu-

je w sposób analogiczny do używanych narzędzi – mają

swój wyraźny początek i koniec, z kolei społeczeństwo

kontroli traktuje je w charakterze równoległych dzia-

łań, odbywających się w sposób ciągły i interaktywny.

Jan Słyk w książce Źródła architektury informacyjnej

[18] zestawia myśli Deleuze’a z Toerowską denicją

„prosumenta” jako konsumenta, który aktywnie uczest-

niczy zarówno w procesie konsumpcji, jak i produkcji.

Architekt staje się „programistą procesu wielowarstwo-

wej kreacji”, czyli innymi słowy, kształtuje i wpływa na

sam proces kreowania obiektu, lecz nie na jego końcowy

efekt. Pinterest umożliwia taką relację i co więcej, ideal-

nie wpisuje się w charakterystykę społeczeństwa kontroli,

zdeniowanego przez Deleuze’a, co może być jednym

z powodów jego niezwykłej popularności. Palette 2030

jest natomiast narzędziem wygasającego społeczeństwa

dyscypliny – użytkowanie przebiega według określonego

schematu, ma swój klarowny początek i koniec. Służy tyl-

ko i wyłącznie do osiągnięcia konkretnego celu.

principle that triggers dynamics of information ow and

interactivity with the user. Gilles Deleuze [16] wrote

about the decline of the discipline society – the concept

formulated by Michel Foucault [17] – and its replacement

with a control society. According to the theory, the disci-

pline society treats all processes in an analogous way to

the tools they use – both are marked with a clear begin-

ning and end. Whereas the control society treats processes

and tools as parallel actions that occur in a continuous and

interactive way. In the book Źródła architektury infor-

macyjnej (Sources of Information Architecture) [18], Jan

Słyk juxtaposes Deleuze’s views with Toer’s denition

of a “prosumer”, namely a consumer who actively partic-

ipates in both the consumption and production process.

The architect becomes a “programmer of the multilayer

creation process”. In other words, the architect shapes and

inuences the process of creating the object, but not its

nal eect. Pinterest facilitates such a relationship. More-

over, the platform perfectly ts the characteristics of the

control society, as dened by Deleuze, which may be seen

as one of the reasons for its extraordinary popularity. Pal-

ette 2030 is, however, a tool of the fading discipline so-

ciety – its use follows a specic pattern, it has its clear be-

ginning and end. It serves only to achieve a specic goal.

II. 4. Karta z katalogu Palette 2030 zawierająca informacje o technologii nienagrzewających się dachów

(źródło: http://www.2030palette.org/cool-roof/; data dostępu: 3.06.2019)

Fig. 4. A card from the Palette 2030 catalog containing information about the technology of cool roofs

(source: http://www.2030palette.org/cool-roof/; accessed: 3.06.2019)

122 Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

The creators of Palette 2030 also assumed that the lack

of experience and adequate access to knowledge among

architects is the biggest problem in terms of implement-

ing energy-saving architecture. In this respect, Palette lls

this void, although the platform can be accused of a cer-

tain anachronism in its functioning, which can discour-

age generations raised with access to tools like Pinterest,

Instagram and Facebook. Unfortunately, sharing substan-

tive knowledge and supporting its implementation fails to

provide sucient action to support pro-ecological design.

It seems, however, that the lack of developed methods to

properly present pro-ecological solutions to people who

are not professionals poses a signicant and unnoticed

obstacle to the dissemination of such concepts. What is

more, the lack of an attractive representation of architec-

ture focused on environmental goals also presents a prob-

lem among architects. In the book Green Building, Mate-

rials and Civil Engineering, the words of Peter Eisenman,

a famous American architect, were quoted. The architect

ironically commented on sustainable design: To talk to

me about sustainability is like talking to me about giving

birth. Am I against giving birth? No. But would I like to

spend my time doing it? Not really. I’drather go to a base-

ball game (after: [19, p. 667]).

Architects faced with the choice between an eective

and convenient tool or a valuable one that fails to fol-

low trends and is dicult to use, may often be tempted,

perhaps even unconsciously, to choose the rst option.

Pinterest features facilitate communication with the cli-

ent, associating the client’s expectations with a number

of properly targeted images that can be easily used. All

those factors provide a great encouragement for the de-

signer to use the platform. The rationality of Palette plat-

form may not balance the advantages oered by Pinterest.

Architects, including those seeking knowledge in the eld

of pro-ecological approach, lack a tool that would allow

them to show non-professionals (e.g., investors, ocials)

the scope of benets that taking ecological topics entails

in general, and this issue seems especially notable at an

early stage of designing.

It seems that the environment-friendly architecture

movement, including energy-saving architecture, fails to

fully apply the potential with which it may impact recipi-

ents, also non-professionals. The lack of room for the in-

vestor in the designing process of this type of buildings

may be listed among the main problems. Pinterest has the

advantage in this respect, being equally a tool for archi-

tecture users and architects. This problem can be broadly

understood as the lack of space for creating a dynamic

community in the process of pro-ecological design. Its

creation would signicantly improve the exchange of

information, experience and eects, thereby building an

abundant base for valuable, ideologically deepened, rath-

er than just visual, inspiration.

Conclusion – what instead?

The reexions made in the present article allow to

draw a conclusion concerning the apparent shortcomings

in the tools applied to support the early stage of design

Twórcy Palette 2030 wyszli również z założenia, że

największym problemem w realizacji architektury ener-

gooszczędnej jest brak doświadczenia i odpowiedniego

dostępu do wiedzy wśród architektów. Pod tym wzglę-

dem Palette wypełnia ten brak, choć można zarzucić jej

pewien anachronizm w funkcjonowaniu, który może

zniechęcić pokolenia wychowane na platformach typu

Pinterest, Instagram i Facebook. Niestety, udostępnienie

merytorycznej wiedzy i wspieranie w jej wdrażaniu nie

jest wystarczającym działaniem we wspomaganiu pro-

jektowania proekologicznego. Wydaje się natomiast, że

istotną, a niezauważoną przeszkodą w rozpowszechnie-

niu rozwiązań proekologicznych jest brak opracowanych

metod odpowiedniego ich zaprezentowania osobom, któ-

re nie są profesjonalistami. Co więcej, brak atrakcyjne-

go przedstawienia architektury ukierunkowanej na cele

prośrodowiskowe jest problemem również wśród archi-

tektów. W książce Green Building, Materials and Civil

Engineering przytoczono słowa słynnego amerykańskie-

go architekta Petera Eisenmana, który w ironiczny spo-

sób wypowiedział się o projektowaniu zrównoważonym:

Rozmawiać ze mną o zrównoważonym budownictwie to

jakby rozmawiać ze mną o porodzie. Czy jestem przeciwny

porodom? Niespecjalnie. Ale wolałbym iść na mecz base-

balla (za: [19, s. 667]).

Architekci postawieni przed wyborem pomiędzy na-

rzędziem efektownym i wygodnym a wartościowym, ale

niepodążającym za trendami i trudnym w użytkowaniu

często mogą wybrać to pierwsze, być może nawet nie-

świadomie. Funkcje Pinteresta pozwalające na komunika-

cję z klientem, skojarzenie jego oczekiwań z szeregiem

traonych obrazów, z których łatwo można skorzystać,

to wielka zachęta dla projektanta. Racjonalność platform

typu Palette może jej nie zrównoważyć. Architektom,

także tym poszukującym wiedzy w zakresie podejścia

proekologicznego, brakuje narzędzia, które pozwalałoby

w sposób prosty i przystępny pokazać nieprofesjonali-

stom (np. inwestorom, urzędnikom) zakres korzyści, jakie

niesie ze sobą podjęcie wątków proekologicznych w ogó-

le, a w szczególności na wczesnym etapie projektowania.

Wydaje się, że ruch architektury przyjaznej środowi-

sku, w tym energooszczędnej, nie wykorzystuje w pełni

potencjału możliwości oddziaływania na odbiorców, także

nieprofesjonalistów. Jednym z problemów jest brak miej-

sca dla inwestora w procesie projektowania tego rodzaju

budynków. Pinterest ma pod tym względem przewagę,

będąc w równym stopniu narzędziem i dla użytkowników

architektury, i dla architektów. Problem ten można ująć

szerzej jako brak miejsca dla tworzenia dynamicznej spo-

łeczności w procesie projektowania proekologicznego.

Jej powstanie usprawniłoby znacznie wymianę informa-

cji, doświadczeń i efektów, budując tym samym bogate

podłoże dla wartościowych, pogłębionych ideowo, a nie

jedynie wizualnych inspiracji.

Podsumowanie – co zamiast?

Podjęte tu rozważania pozwalają na wyciągnięcie

wniosku o wyraźnych brakach w zakresie narzędzi wspie-

rających wczesny etap projektowania ukierunkowanego

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych /Sources of inspiration in designing ecological buildings 123

na cele proekologiczne, poszukiwania inspiracji, groma-

dzenia wiedzy i formułowania pierwszych idei koncep-

cyjnych. Dotyczy to na pewno warstwy merytorycznej,

istotnej szczególnie dla architektów zdobywających

i pogłębiających doświadczenie w tym zakresie, ale tak-

że tych, którzy nie poszukują sami tej wiedzy, ale mogą

się nią zainteresować, jeśli skutecznie do nich tra. Istot-

ne jest także poszukiwanie dróg, być może również tych

pozamerytorycznych, docierania do nieprofesjonalistów,

którzy współdecydują o projekcie koncepcyjnym budyn-

ku. Ich motywacja do samodzielnego zdobywania wiedzy

ze starannie i mądrze zaprojektowanej platformy jak Pa-

lette 2030 jest znikoma, a chęć sięgnięcia po inspiracje

do Pinteresta, by szybko ukształtować wizualnie swoje

oczekiwania – ogromna.

Analiza założeń opisanych tu dwóch platform – Pin-

teresta i Palette 2030 – odniesiona do sytuacji zaobser-

wowanej przez autorów w realiach działania pracowni

projektowych i studentów architektury w Polsce pozwala

nakreślić ogólną charakterystykę narzędzia, które mogło-

by zapełnić wspomniany brak. Są to:

– ujęcie możliwie szerokiej wiedzy w sposób mini ma-

lizujący czas na jej poszukiwanie i przyswajanie, wiązanie

różnych wątków, odnajdowanie wskazówek co do dob rych

praktyk w odniesieniu do konkretnych uwarunkowań,

– dynamiczne ujęcie informacji, interaktywność z użyt-

kownikiem,

– ukazanie wartości niewizualnych w sposób traający

do użytkownika o nawykach wyrobionych podczas ko-

rzystania z platform typu Pinterest, Instagram, Facebook

(określenie tego sposobu wydaje się szczególnie trudne),

– ukazanie szerokiej palety możliwości kreowania wi-

zualnego architektury proekologicznej, wiązanie wartości

wizualnych z niewizualnymi,

– nastawienie na skupianie społeczności o różnym

stopniu wiedzy dotyczącej projektowania budynków pro-

ekologicznych, w tym nieprofesjonalistów; tworzenie

moż liwości dynamicznego wzajemnego przepływu infor-

macji formujących poglądy, inspirujących w sposób wie-

lowymiarowy.

Wydaje się uzasadnione, by rozwijać badania nad ana-

lizą potrzeb w zakresie wspierania wstępnych faz projek-

towania nakierowanego na cele proekologiczne. Powinny

stać się one podstawą dla prób stworzenia właściwych na-

rzędzi dedykowanych obecnym i przyszłym pokoleniom

architektów.

focused on ecological goals, seeking inspiration, gather-

ing knowledge and formulating initial conceptual ideas.

The conclusions certainly apply to the substantive layer,

which is particularly important to architects in the pro-

cess of gaining and deepening their expertise in this eld,

but also to users who do not seek this knowledge on their

own, but may become interested in it if the information

successfully reaches them. It is also important to search

for ways, perhaps including non-substantive methods, to

reach non-professionals who participate in the decision

process when it comes to the conceptual design of the

building. Motivation of users to independently acquire

knowledge from a carefully and wisely designed plat-

form, like the Palette 2030 is negligible, whereas the de-

sire to reach Pinterest for inspiration on how to quickly

shape their visual expectations – immense.

An analysis of the assumptions behind the two plat-

forms, Pinterest and Palette 2030, described above – relat-

ed to the situation observed by the authors in the realities

of design studios and in the case of architecture students in

Poland allows to outline the general characteristics of the

tool that could ll the aforementioned void. These include:

– accounting for the widest possible scope of know-

ledge in a way that minimizes the time required for

searching for it and assimilating it, connecting various is-

sues, nd ing tips on good practices in relation to specic

conditions,

– dynamic presentation of information, interactivity

with the user,

– presentation of non-visual values in a way that reach-

es the user whose habits have been developed while using

platforms such as Pinterest, Instagram, Facebook (deter-

mining this method seems particularly dicult),

– presentation of a wide range of possibilities to cre-

ate visual pro-ecological architecture, linking visual and

non-visual values,

– focus on bringing together communities with vary-

ing degrees of knowledge about the design of eco-friendly

buildings, including non-professionals; creating the pos-

sibility of dynamic mutual ow of information that forms

views, inspires in a multidimensional way.

It seems justied to develop research concerning the

analysis of needs in the scope of supporting the initial

stages of design focused on ecological goals. Such re-

search should provide the basis for attempts to create

proper tools dedicated to current and future generations

of architects.

Translated by

Emilia Mełgieś

Bibliografia /References

[1] Kaltenbrunner R., Architecture and sustainability – dicult relation-

ship, [w:] M. Hegger, M. Fuchs, T. Stark, M. Zeumer (eds), Energy

Manual, Sustainable Architecture, Birkhauser, Berlin 2008, 15–32.

[2] Bać A., Zrównoważenie w architekturze. Od idei do realizacji na

tle doświadczeń kanadyjskich, Ocyna Wydawnicza PWr, Wrocław

2016.

[3] Marchwiński J., Zielonko-Jung K., Współczesna architektura pro-

ekologiczna, PWN, Warszawa 2012.

[4] Daniels K., The Technology of Ecological Building (1997), Birk-

hauser, Berlin 1997.

[5] Hausladen G., De Sladanha M., Liedl P., Sager Ch., Climate De

sign,

Birkhauser, Berlin 2005.

124 Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

Streszczenie

Efektywność rozwiązań proekologicznych w budynkach zależy od tego, jak wcześnie w procesie projektowania zostanie zdeniowany cel środowi-

skowy i na ile uda się powiązać go z fazą koncepcyjną projektu. Artykuł odnosi się do wstępnego etapu tworzenia koncepcji architektonicznej budyn-

ku, jakim jest poszukiwanie inspiracji i wiązanie ich z wiedzą dotyczącą rozwiązań proekologicznych. Podjęto tu rozważania na temat możliwości

prośrodowiskowego kierunkowania inspiracji w projektowaniu architektonicznym i narzędzi, które mogłyby temu służyć. Zdaniem autorów ich brak

jest zauważalny i ogranicza możliwości rozpowszechniania projektowania odpowiedzialnego środowiskowo.

Zamierzeniem artykułu jest określenie ogólnej charakterystyki narzędzia, które mogłoby wypełnić ten brak. W tym celu dokonano analizy dwóch

platform internetowych: popularnej platformy Pinterest, która choć nie jest przeznaczona bezpośrednio do projektowania architektonicznego, stano-

wi powszechne źródło inspiracji dla architektów i inwestorów, oraz specjalistycznej platformy Palette 2030 stworzonej jako baza danych ułatwiająca

dotarcie do wiedzy na temat rozwiązań proekologicznych na wczesnym etapie projektowania. Wnioski dotyczą możliwości łączenia cech obu plat-

form w celu usprawnienia wymiany informacji, doświadczeń i efektów, a także tworzenia podłoża dla wartościowych, pogłębionych ideowo, a nie

jedynie wizualnych inspiracji.

Słowa kluczowe: rozwój zrównoważony, architektura proekologiczna, inspiracje, Pinterest, Palette 2030

Abstract

Eciency of ecological measures for sustainable architecture depends greatly upon the moment in which it is dened as essential, and how early it

can be applied during the design concept stage. The following article refers to inspiration, the initial stage of the design and means to combine it with

substantial knowledge regarding ecological architecture. Means, such as computer programs were taken into consideration. Authors conclude that

a visible void of viable tools in such regard is observable, which might lead to limited popularity of sustainable architecture in general.

The article is mainly intended to evaluate the characteristic for a tool that could match the prole of ecological inspiration enhancer, and would be

able to function in the reality of a complex architecture market. An assessment of two internet platforms was conducted for this purpose, namely

Pinterest and Palette 2030. Pinterest, although not dedicated only to architects, found its way to the architects tool box thanks to its popularity among

clients. Palette 2030, on the other hand, is a professional internet database that allows architects to access ecological knowledge at the early stage of

the design process. Conclusions combine specic characteristics of both platforms in a way that would allow to estimate, if any potential solution for

a tool with which to encourage smart, ecological solutions is possible.

Key words: sustainable development, ecological architecture, inspirations, Pinterest, Palette 2030

[6] Laskowski L., Ochrona cieplna i charakterystyka energetyczna bu-

dynku, Ocyna Wydawnicza PW, Warszawa 2008.

[7] Grabarczyk S., Fizyka budowli – komputerowe wspomaganie pro-

jektowania budownictwa energooszczędnego, Ocyna Wydawni-

cza PW, Warszawa 2008.

[8] Architecture 2030, Roadmap to zero emissions, New Mexico 2014,

https://architecture2030.org/wp-content/uploads/2018/12/Road-

map-to-Zero-Emissions.pdf [accessed: 3.06.2019].

[9] Zhai A., Kislyuk D., Jing Y. et al., Visual Discovery at Pinte-

rest, Cornell University, New York 2017, https://arxiv.org/abs/

1702.04680 [accessed: 3.06.2019].

[10] Kislyuk D., Liu Y., Liu D., Tzeng E., Jing Y., Human Curation and

Convnets: Powering Item-to-Item Recommendations on Pinte rest,

Cornell University, New York 2015, https://arxiv.org/abs/ 1511.

04003 [accessed: 3.06.2019].

[11] Mao J., Xu J., Jing Y., Yuille A., Training and Evaluating Mul-

timodal Word Embeddings with Large-scale, Web Annotated-

Images, Cornell University, New York 2016, https://arxiv.org/

abs/1611.08321 [accessed: 3.06.2019].

[12]

Vul E., Walker D., Hierarchical Encoding Makes Individuals in

a Group Seem More Attractive, University of California, San

Diego 2013, https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177

/0956797613497969

[accessed: 3.06.2019].

[13] Pallasmaa J., Oczy skóry, Instytut Architektury, Kraków 2012.

[14] Pallasmaa J., Myśląca dłoń, Instytut Architektury, Kraków 2015.

[15] Davies R.D., People make pictures of each other, [w:] The Kinks,

The Kinks are the village green preservation society, Pye Records,

1968 [LP].

[16] Deleuze G., Post-scriptum sur lessociétés de contrôle, „L’autre Jour-

nal” 1990, No. 1, https://sites.google.com/site/deleuzemedia/textes/

post-scriptum-sur-les-societes-de-controle [accessed: 3.06.2019].

[17] Foucault M., Discipline and Punish: The Birth of the Prison, Galli-

mard, Paris 1977.

[18] Słyk J., Źródła architektury informacyjnej, Ocyna Wydawnicza

PW, Warszawa 2012.

[19] Rui J.L., Integrating sustainability into design planning,

[w:] J.C.M. Kao, W. Sung, R. Chen (eds), Green Building, Mate-

rials and Civil Engineering, CRC Press, London 2015, 667–669.

Źródła inspiracji w projektowaniu budynków proekologicznych. Co zamiast Pinteresta?

Katarzyna Zielonko-Jung, Ziemowit Belter

doi:10.37190/arc190408

Streszczenie