Architectural and mental background of the high street. The case of Świdnicka Street in Wrocław

2017

2(50)

DOI: 10.5277/arc170204

Michał Dębek*

Architektoniczne i mentalne podstawy wizerunku

głównej ulicy handlowej. Przypadek ulicy Świdnickiej we Wrocławiu

Architectural and mental background of the high street.

The case of Świdnicka Street in Wrocław

Wstęp

Sieć ulic to krwiobieg miast. Ulice to przestrzenie

o kapitalnym znaczeniu nie tylko urbanistycznym, ale

i społecznym [1]. W sieci ulic arteriami szczególnie waż-

nymi są ulice handlowe. Stanowią one bowiem jednocze-

śnie zjawiska urbanistyczne, społeczne i ekonomiczne.

Ich kondycja odzwierciedla między innymi zasobność,

kreatywność oraz style funkcjonowania mieszkańców

i przedsiębiorców [1], [2]. Szczegółowa inwentaryzacja

tych przestrzeni – w postaci przeglądu urbanistycznego,

architektonicznego, plastycznego, a także badań narra-

cji i postaw rozmaitych interesariuszy pozwala zoriento-

wać się w przeszłej i aktualnej polityce władz dowolnego

miasta. Krótko mówiąc – ulice handlowe są w każdym

mieście papierkiem lakmusowym jego kondycji, szeroko

rozumianej kultury zamieszkującej je społeczności oraz

założeń i efektów polityki (społecznej, gospodarczej,

przestrzennej) jego władz.

W naukach o marketingu i zarządzaniu zauważa się

od pewnego czasu problemy ulic handlowych – w wielu

przy padkach obserwowano społeczno-ekonomiczną de -

walua cję lub co najmniej ich istotne przeobrażenia,

a także, szczególnie w Polsce, „rywalizację” o popular-

ność z centrami handlowymi [3]–[5]. Co ciekawe poja-

wiają się także obiektywne raporty wskazujące na odra-

dzanie się i zwiększanie atrakcyjności ekonomicznej

Introduction

The network of streets is the circulatory system of the

city. Streets are areas of major importance not only

because of their urban, but also social functions [1]. High

streets are particularly important in the network of streets.

They constitute urban, social and economic phenomena.

Their condition is a reflection of the richness, creativity,

and the functioning of the residents and businesses in

a city [1], [2]. A detailed inventory of such spaces – in the

form of an urban, architectural, visual review, and analy-

ses of the narratives and attitudes of their stakeholders –

can be valuable in the context of past and current policy

of the authorities of any city. In short – shopping streets

in every city are a litmus test of its condition, of the wider

cultural communities inhabiting them, and the assump-

tions and the effects of the policy (social, economic and

spatial) of its authorities.

Recent teachings of marketing and management

increasingly touch upon the problems of shopping streets.

Many cases confirm a socio-economic devaluation, or at

least significant transformation of these places, as well as

a “battle for popularity” with shopping centres, particu-

larly evident in Poland [3]–[5]. Interestingly, there are

also objective reports indicating a rebirth and increasing

economic attractiveness of at least some of such spaces in

Europe [6], [7]. For these reasons, and because of the

aforementioned importance of high streets in urban envi-

ronments, there is a common belief that they require spe-

cial attention from all the creators of urban spaces [3].

Media, municipal activists, space development specialists,

* Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego/Institute of

Psychology, University of Wrocław.

42 Michał Dębek

przynajmniej niektórych tego typu przestrzeni w Europie

[6], [7]. Z tych względów oraz z powodu wspom nianego

wyżej znaczenia ulic handlowych w debacie publicznej

pojawia się przekonanie, że wymagają one specjalnej tro-

ski ze strony wszystkich kreatorów miejskich przestrzeni

[3]. Media, miejscy aktywiści, specjaliści w kształto wa-

niu przestrzeni, ekonomiści, a nawet (w bardzo niewiel-

kim stopniu) lokalne społeczności od dawna już chcieli

rozmawiać o życiu i (ewentualnej) śmierci ulic handlo-

wych [8]–[10].

Oczywiście nie sposób w jednym artykule dokonać

analizy wszystkich aspektów związanych ze złożony-

mi problemami ulic handlowych. Aby w pełni zrozu-

mieć rozmaite uwarunkowania ulicy handlowej jako

typu przestrzeni miejskiej, jej historię, teraźniejszość

i perspektywy, należałoby opracować co najmniej kilka

raportów branżowych. Jednym z oryginalniejszych ujęć

problematyki związanej z ulicami handlowymi, niemal

nieobecnym we współczesnym piśmiennictwie, może

być analiza związków pomiędzy cechami formalnymi

ulic (urbanistycznych, architektonicznych i plastycznych)

a ich odbiorem społecznym, czyli ważnym aspektem ich

funkcjonowania. Takie podejście zostanie zaprezentowa-

ne w tym artykule. Przedmiotem analiz jest tu – popular-

na i notowana w branżowych raportach o stanie ulic han-

dlowych w Polsce [11] – Świdnicka – główna i centralna

ulica handlowa we Wrocławiu.

Pomiar społecznego odbioru przestrzeni (handlowych)

może być bardzo złożony. Cathy Hart et al. [12], chcąc

zbadać wizerunki i doświadczenia konsumenckie cen-

trów sześciu brytyjskich miast, zaprojektowali wieloeta-

powe studium składające się z wywiadów fokusowych,

śledzenia zachowań ludzi, analiz specjalnie na tę okazję

prowadzonych pamiętników konsumenckich, kwestiona-

riuszy oraz wywiadów telefonicznych. Na podstawie tego

projektu oraz badań wcześniejszych [13] stworzono m.in.

mapę krytycznych punktów styku konsumentów ze śród-

miejskimi przestrzeniami handlowymi, do których nale-

żą m.in. oferta komercyjna, dostępność, parkingi, obsłu-

ga klienta, interakcje społeczne i atmosfera [12, s. 21].

Między innymi te wyniki inspirowały mnie do ustalenia

najważniejszych wymiarów miejskich przestrzeni han-

dlowo-usługowych; ich werykacja na przykładzie Świd-

nickiej była przedmiotem analiz opisanych w niniejszym

artykule.

Najogólniejsze pytanie, będące podstawą omawianych

w tym artykule badań, brzmi: jak spostrzegana jest ulica

Świdnicka we Wrocławiu przez jej codziennych, względ-

nie częstych użytkowników? Pytania szczególne – wyni-

kające z nakreślonych w dalszej części artykułu koncepcji

Kevina Lyncha i zespołu badawczego Christophera Ale-

xandra – brzmią:

1. Czy w odzwierciedleniu społecznym Świdnickiej

rezydują kanoniczne elementy miasta zdeniowane przez

Lyncha, tj.: (a) ścieżki, (b) węzły, (c) punkty orientacyjne,

(d) obszary i (e) krawędzie. Jeżeli tak, to które z faktycz-

nie istniejących elementów ulicy są ich desygnatami i jak

są oceniane?

2. Czy w odzwierciedleniu społecznym ulicy Świd-

nickiej znajdują się elementy porównywalne ze wzorcem

economists, and even (to a limited extent) local communi-

ties, have long wanted to speak up about the life and (pos-

sible) demise of the high street [8]–[10].

Of course, due to the complexity of the issue, there is

no way to analyse all the aspects of shopping streets in

one article. A couple of industry reports shall be needed to

fully understand the various aspects of the high street, its

history, its present condition and prospects. One of the

most original approaches to the issues related to the high

street, almost absent from contemporary literature on the

subject, may be an analysis of the relationships between

the formal features of streets (urban, architectural and

artistic) and their social acceptance, which are vital to

their functioning. Such an approach will be presented in

this article. The subject under analysis is Świdnicka Street

– the main shopping street in the centre of Wrocław, pop-

ular and commonly cited in various industry reports on

the state of streets in Poland [11].

The assessment of the image of the space can be very

complex. It may, for example, include a comprehensive

exploratory research of human experience with these spac-

es. Cathy Hart et al. [12], wanting to explore the images

and the consumer experience of the centres of six British

cities, designed a multi-study consisting of focus group

interviews, tracking people’s behaviour, analyses of con-

sumer diaries specifically written for this purpose, ques-

tionnaires and telephone interviews. On the basis of this

project and earlier studies [13] a map of critical points of

consumer contact with central shopping areas was created,

including, among others, commercial offer, accessibility,

parking, customer service, social interaction and at -

mosphere [12, p. 21]. Among other things, these findings

inspired in the efforts to determine the most important

dimensions of urban commercial spaces; the verification

of these dimension with the image of Świdnicka Street,

was the subject of the research described in this article.

The most general research question underlying the

studies described in this article is: how is Świdnicka Street

in Wrocław perceived by its daily, relatively frequent users.

Specific questions, resulting primarily from the

Lynchean concept and pattern language and the findings

of Alexander and his team mentioned above, are:

Does the social reflection of Świdnicka Street include

canonical elements of the city as defined by Lynch, i.e.:

(a) paths, (b) nodes, (c) landmarks, (d) districts and (e)

edges. If so, which of the existing elements of the street

do they refer to and how are they evaluated?

2. Does the social reflection of Świdnicka Street con-

tain elements comparable to the pattern 32. “shopping

street” as defined by Alexander and his team? If so, which

of the existing elements of the street seem to be primary

in its social perception and how are they evaluated?

3. Does the social reflection of Świdnicka Street include

elements comparable to equivalent or lower order pat-

terns defined by Alexander and his team, associated with

a shopping street? If so, which of the existing elements of

the street do they refer to and how are they evaluated?

Secondly, specific questions arising from the practice

and theory of the studies on the image of city centres

(including shopping areas) are:

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 43

„32. Ulica handlowa” zdeniowanym przez zespół Ale-

xandra? Jeżeli tak, to które z faktycznie istniejących ele-

mentów ulicy wydają się pierwszorzędne w społecznym

odbiorze oraz jak są oceniane?

3. Czy w odzwierciedleniu społecznym ulicy Świd-

nickiej przez jej użytkowników znajdują się elementy

porównywalne ze zdeniowanymi przez zespół Alexan-

dra wzorcami równorzędnymi lub niższego rzędu, zwią-

zanymi z ulicą handlową? Jeżeli tak, to które z faktycznie

istniejących elementów ulicy są ich desygnatami i jak są

oceniane?

Pytania szczególne wynikające z praktyki i teorii ba -

dań wizerunku centrów miast (w tym ulic handlowych)

warto natomiast sformułować następująco:

4. Jakie emocje wzbudza ulica Świdnicka?

5. Jakie skojarzenia i sądy wzbudza ulica Świdnicka?

6. Czy użytkownicy ulicy Świdnickiej poleciliby ją

znajomym?

7. Które wymiary funkcjonowania ulicy Świdnickiej

są oceniane wysoko, a które nisko?

Charakterystyka ulicy Świdnickiej

Ulica Świdnicka bywa nazywana „najsławniejszą pro-

menadą i aleją handlową Wrocławia” [14]. Faktycznie

jest to jedna z najstarszych, chyba najbardziej znanych

i atrakcyjnych (szczególnie pod względem architektu-

ry) przestrzeni miasta [15]. Ulica ma nieco ponad kilo-

metr długości. Zaczyna się na północy w bezpośrednim

sąsiedztwie Rynku – aktualnie jedynego rzeczywistego

centrum handlowo-usługowego Wrocławia (poza centra-

mi handlowymi), a kończy na południu wiaduktem kole-

jowym (ul. Bogusławskiego), mającym być w przyszłości

bramą do centralnej dzielnicy biznesowej [16]. W biegu

ulicy znajduje się wiele wartościowych formalnie i funk-

cjonalnie obiektów, w tym między innymi wyjątkowo

cha rakterystyczne dla pejzażu Wrocławia: Opera, DH

Renoma i hotel Monopol.

Świdnicka, podobnie jak większość słynnych ulic

handlowych Europy, zyskała wielkomiejski i prestiżo-

wy charakter w XIX w. [17]. Wówczas stała się centrum

handlu, ówczesnego szyku i mody. Niestety jej rozwój

został brutalnie zatrzymany w czasie II wojny światowej,

gdy Wrocław ogłoszono twierdzą (FestungBreslau). Po

wojnie ulica została podniesiona z ruin i częściowo odre-

staurowana. Nigdy jednak nie odzyskała takiego blasku

i porównywalności z handlowymi traktami miast europej-

skich, jak ten w niemieckim, przedwojennym Wrocławiu.

Największe kłopoty wizerunkowo-ekonomiczne ulicy

zaczęły się jednak nie w PRL-u, a w pierwszej dekadzie

XXI w. Jak pisał jeden z wrocławskich dziennikarzy: […]

kiedyśgłównytrakthandlowymiasta,dzisiajconajwyżej

spacerniak.NaŚwidnickiej zamykanesąkolejnesklepy

ilokale. […] Szukamypomysłunaratunekdlareprezen-

tacyjnejwrocławskiejulicy [9]. Ulica była bardzo niechęt-

nie wybierana przez operatorów punktów handlowo-usłu-

gowych o uznanej renomie; lokalizowały się tam głównie

sklepy z używaną odzieżą, kasyna, kluby go-go oraz pla-

cówki bankowe. W związku z tym od początku bieżą-

cej dekady, między innymi w Urzędzie Miasta, powstało

4. What emotions does Świdnicka Street evoke?

5. What associations and opinions does Świdnicka

Street evoke?

6. Would the users of Świdnicka Street recommend it

to friends?

7. Which dimensions of the functioning of Świdnicka

Street are rated highly, and which are not?

Characteristics of Świdnicka Street

Świdnicka Street is sometimes called “the most famous

promenade and shopping avenue of Wrocław” [14].

Indeed, the street is one of the oldest, perhaps the most

distinctive and attractive (especially in terms of architec-

ture) areas of the city [15]. Świdnicka is just over one

kilometre in length. It runs from the north in the immedi-

ate vicinity of the Wrocław market square – currently the

only non-shopping retail and service area of the city – and

ends in the south at the railway bridge (Bogusławskiego

St.), intended to be a gateway to the central business dis-

trict in the near future [16]. The street includes many for-

mally and functionally important objects, including some

of the landmarks of Wrocław: Wrocław Opera, Renoma

shopping centre and Hotel Monopoly.

Świdnicka, like other most prominent high streets in

Europe, gained its unique metropolitan and prestigious

character in the 19

century [17]. This was when it be -

came the centre of trade, the style and fashion of that

time. Unfortunately, its development was brutally stopped

during the World War II, when Wrocław was dubbed

a fortress (FestungBreslau). After the war the street was

raised from ruins and partially restored. However, it has

never regained the splendour and comparability of the

commercial streets of other European cities that it enjoyed

in the pre-war German Wrocław.

The biggest image and economic problems of the street

did not start in the post-war communist period, but in the

first decade of the 21

century. To quote one of Wrocław

journalists: [...] oncethemaincommercialareaofthecity,

todaypedestrianareaatmost.Successiveshopsandres-

taurantsofthestreetaregettingclosed. […] Wearelook-

ingforanideatosavethisgreatstreetofWrocław [9].

The street was very reluctantly chosen by renowned

brands and service providers; it became dominated by

thrift shops, casinos, go-go clubs, and bank branches.

Therefore, since the beginning of the decade the City Hall

and many other entities, have provided many ideas for

changes and restoring the former glory of the street [18].

And so – in part thanks to the efforts of officials and urban

activists, and partly through natural processes – Świdnicka

about two years ago began regaining its original image of

interesting recreational and commercial space [19].

Formal exploration based on

the Kevin Lynch’s and Christopher Alexander’s

theoretical frameworks

In the history of urban thought there are two complete

points of view of the analysis and formal description of

urban structures, such as cities, districts or settlements.

44 Michał Dębek

wiele pomysłów na zmiany i przywrócenie ulicy daw-

nej świetności [18]. I tak – częściowo dzięki działaniom

urzędników i miejskich aktywistów, częściowo przez

normalne procesy rynkowe – Świdnicka od mniej więcej

dwóch lat odzyskuje wizerunek interesującej przestrzeni

rekreacyjnej i handlowo-usługowej [19].

Eksploracja formalna w ramach koncepcji

Kevina Lyncha oraz

zespołu Christophera Alexandra

Istnieją w historii myśli urbanistycznej dwa komplet-

ne spojrzenia na analizę i formalny opis struktur urbani-

stycznych, takich jak miasta, dzielnice lub osiedla. Pierw-

szy wywodzi się z „Obrazu miasta” Kevina Lyncha [20].

Drugi to język wzorców zespołu Christophera Alexan-

dra [21]. Obie pozycje nie tylko opisują niemal dowolne

rzeczywistości urbanistyczno-architektoniczne, ale też

postulują stosowanie pewnych – zdaniem autorów sku-

tecznych – rozwiązań problemów w codziennej praktyce

projektowania ludzkich przestrzeni.

ObrazmiastawedleKevinaLyncha

Oglądając i opisując przestrzeń miejską, w szczegól-

ności ulice, z perspektywy kanonicznych odkryć Lyncha,

należy zwrócić uwagę na następujące elementy prze-

strzeni, znane chyba każdemu absolwentowi urbanistyki:

ścieżki, węzły, punkty orientacyjne, obszary i krawędzie.

Z ustaleń Lyncha wynika między innymi, że przestrzenie

zaprojektowane w sposób umożliwiający użytkownikom

bezproblemową identykację mentalną wspomnianych

pięciu elementów są czytelne, niezależnie od ich obiek-

tywnych form. Czytelność jest natomiast jedną z naj-

ważniejszych cech przestrzeni miejskich [22]. Obszary

czytelne są przez ludzi łatwiej pojmowane i użytkowane,

a zatem prawdopodobnie przez zdecydowaną większość

ludzi preferowane bardziej niż nieczytelne.

Hipotezy związku (nie)czytelności z preferencją (lub

awersją) wobec środowiska stawiali już w latach 80. na

przykład Rachel i Steven Kaplanowie [23]. W ich modelu

preferencji wobec przestrzeni ludzkie sądy są zależne od

czterech wymiarów środowiska: spójności, złożoności,

tajemniczości i właśnie czytelności. Późniejsze weryka-

cje empiryczne tych założeń pokazały, że związki wspo-

mnianych czterech wymiarów przestrzeni z preferencja-

mi są co najmniej krzywoliniowe, a z pewnością różne

w zależności od typu badanego środowiska [24]. Nie

zmienia to faktu, że warto przyglądać się czytelności jako

cesze przestrzeni mogącej mieć związek z jej mentalnym

odzwierciedleniem oraz jej wizerunkiem.

WzorcewedlezespołuChristopheraAlexandra

Perspektywa zespołu Christophera Alexandra jest

inna niż Lynchowska, aczkolwiek postulaty i przemy-

ślenia zawarte w obu koncepcjach nie wykluczają się

wzajemnie. W Języku wzorców [21] Alexander wraz ze

współpracownikami próbował w pewnym sensie nauczyć

architektów i urbanistów, jak projektować niemal wszyst-

The first derives from the TheImageoftheCity by Kevin

Lynch [20]. The second is the pattern language authored

by Christopher Alexander and his team [21]. Both posi-

tions not only describe almost any urban planning reality,

but also postulate the use of certain – effective, according

to the authors – solutions to problems in everyday design

practice of human spaces.

TheimageofthecityaccordingtoKevinLynch

In observations and descriptions of the urban space, in

particular streets, from the perspective of the canonical

discoveries of Lynch, the following spaces, known to

every urban planning graduate, deserve special attention:

paths, nodes, landmarks, districts and edges. The findings

of Lynch show, among other things, that the spaces

designed in a way that allows users to mentally identify

these five elements are clear, regardless of their objective

forms. Legibility is, however, one of the most important

features of urban spaces [22]. Areas easily legible tend to

be more easily identified and used by people, and there-

fore, probably, preferred over illegible areas.

Hypotheses of the relation of (il)legibility with prefer-

ence (or aversion) in the context of environment were

already made in the 1980s by, for example, Rachel and

Stephen Kaplan [23]. In their model of environmental

preference, the opinions of people are dependent on the

four dimensions of the environment: coherence, complex-

ity, mystery and legibility. Subsequent empirical verifica-

tions of these assumptions show that the relations of these

four dimensions of space with preferences are at least

curvilinear, and certainly vary depending on the type of

the assessed environment [24]. Nonetheless, it is still

worthwhile to consider legibility as a trait which could be

related to the mental reflection and image of the area.

PatternsaccordingtoChristopherAlexander

andhisteam

The perspective adopted by Christopher Alexander and

his team is different than that of Lynch, although the pos-

tulates and considerations contained in the two concepts

are not mutually exclusive. In the APatternLanguage

[21] Alexander and his colleagues attempted to teach

architects and urban planners to design almost all imagin-

able spaces. To do this, the specialists are given 253 ready

to use “patterns”. Each of them was defined on the basis of

long-term studies of cities and architecture by Alexander

and his colleagues. They constitute ready urban planning,

architectural and artistic “modules” that the creators of

urban spaces may (or rather should) arrange in various com-

binations to create a good, friendly and functional spaces.

And so, while from the perspective of the Lynchean

TheImageoftheCity it is worth observing paths, nodes,

landmarks, districts and edges, APatternLanguage pres-

ents a perspective where the shopping street is worth ana-

lysing primarily through the prism of the pattern “32.

Shopping street”.

Within the pattern 32 the research team [21, p. 182]

suggested that the shopping street was a pedestrian street

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 45

kie wyobrażalne przestrzenie. W rezultacie specjaliści

otrzymali do dyspozycji 253 gotowe do wykorzystania

„wzorce”. Każdy z nich został zdeniowany na podstawie

wieloletnich studiów miast i architektury przez Alexandra

i jego zespół. Stanowią one jakby gotowe „moduły” urba-

nistyczne, architektoniczne i plastyczne, które kreatorzy

przestrzeni miejskich mogą (a właściwie powinni) łączyć

w rozmaitych kombinacjach, aby tworzyć dobre, przyja-

zne, funkcjonalne przestrzenie.

I tak, jeśli z perspektywy Lynchowskiego „Obrazu

miasta” warto przyglądać się ścieżkom, węzłom, punktom

orientacyjnym, obszarom i krawędziom, tak z perspektywy

Językawzorców ulicę handlową warto analizować przede

wszystkim przez pryzmat wzorca „32. Ulica handlowa”.

Zespół badawczy Alexandra w ramach wzorca 32. [21,

s. 182] sugerował, by ulica handlowa miała charakter

deptaku w sieci ciągów pieszych, przebiegającego pod

kątem prostym do głównych równoległych dróg, a także

by znalazły się tam lokalne sklepy. Ulice z ruchem koło-

wym (tnące ulicę handlową) powinny być przecinane

szerokimi przejściami dla przechodniów. Przy ulicy han-

dlowej muszą się oczywiście znajdować parkingi. Każda

ulica handlowa powinna też mieć rodzaj rynku z wieloma

sklepami i trochę domów mieszkalnych pomiędzy innymi

budynkami. Eksplorując zarówno wyobrażenia ulicy, jak

i jej faktyczne cechy, warto też zwrócić uwagę na wystę-

powanie w jej ciągu i bezpośredniej okolicy węzłów

aktywności, zieleni, publicznych placyków, podcieni,

kieszeni aktywności oraz atrakcyjnych celów. Współwy-

stępowanie w ramach ulicy handlowej powyższych wzor-

ców (zarówno w sensie obiektywnym, jak i w subiektyw-

nych jej odzwierciedleniach) teoretycznie prowadzi do jej

prosperity oraz pozytywnego odbioru.

Cechy formalne przestrzeni prawdopodobnie warun-

kują również mentalną organizację wizerunku miejsca

(por. np. [25], [26]), o którym piszę poniżej.

Ramy teoretyczne sposobów eksploracji

odbioru społecznego

W przeciwieństwie do wizerunku całych miast, który

jest popularnym tematem analiz marketingu miejskie-

go [27], [28], wizerunek konkretnie miejskich centrów,

a szczególnie ulic handlowych badano dotychczas bardzo

rzadko [13]. W badaniach tych czasem przyjmowało się

założenie o porównywalności odbioru społecznego ulic

handlowych z odbiorem centrów i galerii handlowych.

Zakładano, że odzwierciedlenia mentalne obu typów

przestrzeni bazują na podobnych ich czynnikach, takich

jak atmosfera, dostępność, obsługa [13]. Dziś wiadomo,

że czynniki te są niekoniecznie porównywalne, a jeśli

nawet, to warunkują wizerunki ulic i galerii handlowych

w odmienny sposób [13].

Literatura dotycząca społecznego odbioru ulic han-

dlowych jest zatem uboga. Tymczasem wizerunek ulicy

handlowej (jak każdego miejsca, ang. placeimage) jest

jednym z wielu istotnych elementów choćby planowania

jej marketingu. Ten z kolei jest fundamentalny dla podno-

szenia atrakcyjności i konkurencyjności ulic dla potencjal-

nych inwestorów (producentów, twórców i usługodawców,

in a network of pedestrian paths, with parallel roads run-

ning across it and individually owned shops; streets with

vehicular traffic (running across the shopping street)

should have wide pedestrian crossings. A shopping street

should obviously have parking lots (though not necessar-

ily in front of shops). Each shopping street should also

have a market of many shops and some housing in between.

Exploring both the idea of the street and its actual charac-

teristics also involves acknowledging the presence of

activity nodes, accessible greenery, small public squares,

arcades, paths and goals and activity pockets. Coexistence

of these patterns within the shopping street (both in the

objective sense as in its subjective representation) should,

in theory, lead to its prosperity and positive reception.

Formal features probably condition also the mental

image of the organization of space (see e.g. [25], [26]),

which I write about in the further part of this work.

Theoretical framework of social reception

In contrast to the image of entire cities, which is a pop-

ular topic of urban marketing analyses [27], [28], the

image of urban centres, especially shopping streets, was

rarely studied [13]. Such studies sometimes assumed the

comparability of social reception of shopping streets with

reception of shopping centres and malls. It was hypothe-

sised that mental reflection for both spaces bases on simi-

lar dimensions, e.g. the atmosphere, accessibility, service

etc. [13]. Today it is known that such dimensions are not

necessarily comparable. And even if they are, they condi-

tion the images of the shopping streets and shopping

malls in different ways [13].

The literature on public perception of shopping streets

alone is therefore poor. Meanwhile, the place image of the

shopping street (like every place) is one of many impor-

tant elements of designing its marketing. This, in turn, is

fundamental for enhancing the attractiveness and competi-

tiveness of the streets to potential investors (manufacturers,

developers, service providers, retailers, financial entities),

residents and tourists. In contrast, attractiveness of a street,

translates among other measurable things, into increasing

of the associated financial transfers and the local profit.

These, ultimately, can translate into improving the quality

of life of residents and other visitors to these places.

There are many definitions of the place image (spaces

that may be relevant). The image is operationalized and

measured in many ways (see e.g. [29], [30]). To keep con-

ceptual order, in the later part of the article, the image of

the place, especially the street, will be understood as [...]

relatively intersubjective, dynamic mental construct –

aresultofselectiveperceptionandinterpretationofreal-

ity–builtwithactivatedemotionalassociations,impres-

sions and behavioural intentions associated with the

place [31, p. 7].

The public perception of space is commonly assessed

with very simple social research methods. Users of the

places are requested to provide declarations of their con-

scious emotions to these places (“I like it”, “I’m afraid

of”, “it irritates me”, “it’s satisfactory”, etc.), their cogni-

tive assessment (“this is nice”, “interesting”, “consistent”,

46 Michał Dębek

handlu, podmiotów świata finansów), mieszkańców

oraz turystów. Natomiast atrakcyjność ulic przekłada się

w praktyce między innymi na zwiększenie przepływów

nansowych między wyżej wymienionymi interesariu-

szami i wzrost lokalnych zysków. Te, w końcu, mogą być

przełożone na polepszanie jakości życia mieszkańców

i innych osób odwiedzających wspomniane miejsca.

Istnieje wiele denicji wizerunku miejsc. Wizerunek

jest operacjonalizowany i mierzony na wiele sposo-

bów (por. np. [29], [30]). Aby wprowadzić ład pojęcio-

wy, w dalszej części artykułu przez wizerunek miejsca,

w szczególności ulicy, rozumiem […] względnieinter-

subiektywny,dynamiczny konstruktmentalny –rezultat

selektywnejpercepcjiiinterpretacjirzeczywistości–zbu-

dowanyzaktywowanychskojarzeńemocjonalnych,wra-

żeń,przekonańorazintencjibehawioralnychzwiązanych

ztymmiejscem [31, s. 7].

Odbiór społeczny przestrzeni bada się najczęściej na

podstawie deklaracji ich użytkowników. Kolekcjonuje

się deklaracje dotyczące uświadomionych emocji ludzi

wobec tych miejsc („lubię to”, „boję się tego”, „irytuje

mnie to”, „satysfakcjonuje mnie” itp.), ich ocen poznaw-

czych („to jest ładne”, „interesujące”, „spójne”, „cieka-

we”, „nudne” itp.) oraz związanych z nimi intencji beha-

wio ralnych (np. „chciałbym tam być”, „poszedłbym tam

na zakupy”, „spędziłbym tam czas”). Stosuje się w tym

celu wywiady i rozmaite kwestionariusze [np. 32] diag-

no zujące społeczne mentalne odzwierciedlenie różnych

wy miarów przestrzeni. Między innymi takie metody

zastosowałem w badaniach opisanych poniżej.

Projekt i realizacja badań

W artykule omówiłem dwa projekty badawcze zaaran-

żowane zgodnie z przyjętą powszechnie metodologią

badania wizerunków centrów (ulic) handlowych. Po

pierwsze, przedstawiłem wyniki badań jakościowych –

narracji dotyczących ulicy Świdnickiej – zrealizowanych

na przełomie lat 2014 i 2015 przez zespół studentów Poli-

techniki Wrocławskiej

pod moim kierunkiem.

Po drugie, zreferowałem wyniki wieloetapowego au -

torskiego projektu badawczego, zrealizowanego w la tach

2015–2016, dotyczącego m.in. wizerunku ulicy Świd nickiej.

W ramach tego projektu przeprowadziłem typowe dla tego

rodzaju zadań studia jakościowe i ilościowe. Sprawdzałem

również reprezentacje wiedzy przestrzennej użytkowników

ulicy metodą map szkicowych, zwaną także kartowaniem

poznawczym lub mentalnym (podobne jak we wspomina-

nych wyżej opracowaniach Lyncha). Jest jasne, że sama

mapa szkicowa zwykle nie ujawnia ustosunkowania bada-

nego do rysowanych miejsc. Zdawał sobie z tego sprawę

przede wszystkim sam Lynch [33]. Kartowanie poznawcze

połączyłem zatem z kwestionariuszowym badaniem jako-

ściowo-ilościowym, w którym respondenci mogli wyra zić

swoje opinie na temat szkicowanego fragmentu miasta.

Zespół studentów Wydziału Architektury Politechniki Wro cław-

skiej: Kalina Bludów, Katarzyna Mierzejewska, Jakub Krupa i Anna

Oziębła.

“boring”, etc.) and related behavioural intent (e.g. “I’d

like to be there”, “I would go there for shopping”, “would

spend some time there”, etc.). Various questionnaires and

interviews are used for this purpose [e.g. 32], assessing

social reflection of the greatest possible number of dimen-

sions of the space. Such methods, among others, were

applied in the research described below.

Design and execution of research

The two research designs presented below were creat-

ed in accordance with a generally agreed methodology for

the assessment of the image of shopping centres (streets).

Firstly, I presented the results of qualitative research –

a narrative on Świdnicka Street – completed at the turn of

2014 and 2015 by a team of students of the Wrocław Uni-

versity of Science and Technology

under my supervision.

Secondly, I aggregated the results of a multi-stage

research project, realized by me in the years 2015–2016,

concerning, among others, the image of Świdnicka Street.

In this project, I conducted qualitative and quantitative

research typical for this kind of task. I also researched the

representations of spatial knowledge of the users of the

street using map sketching, also called cognitive or men-

tal mapping (similar to the above-mentioned studies by

Lynch). Naturally, a sketch map alone does not provide

full information about the attitude of respondents to the

sketched space. It was primarily Lynch who acknowl-

edged this [33]. I thus included cognitive mapping with

survey qualitative and quantitative study in which respon-

dents could express their opinions on the sketched space.

In qualitative research, apart from cognitive mapping

implemented in the form of free interviews and question-

naires, I also assessed emotions, associations, cognitive

appraisals and objectives of the visits of the users of

Świdnicka Street. I examined not only Poles, but also for-

eigners living permanently or temporarily in Wrocław.

In quantitative research, I included eight key, socially

reflected dimensions of the street that may be associated

with the formation of its image, which were mentioned in

the section on the theory of research of the image. They

were: atmosphere, commercial offer, entertainment poten-

tial, service quality, perceived safety and social environ-

ment, stored stressors and perceived quality of mainte-

nance. In both the qualitative and quantitative research

I measured the frequency of use and intentions of behav-

iour – potential recommendations of Świdnicka Street to

friends of respondents.

Study1

Method

As part of the search for the most general answers to

questions 4 and 5, between 09.12.2014–01.07.2015

24 structured interviews were conducted with residents of

The team of students of the Faculty of Architecture, Wrocław

Uni versity of Science and Technology: Kalina Bludów, Katarzyna Mie-

rze jewska, Jakub Krupa and Anna Oziębła.

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 47

Wrocław. Residents were chosen accidentally, purposive-

ly with regard to gender and age.

Respondents

The study involved 12 women and 12 men living in

Wrocław, visiting Świdnicka Street at least a few times

a year.

Results

1. Objectives of visits and uses of the street

Świdnicka Street, according to the respondents, served

primarily as a way of communication or was used as

a walking space. While the commercial function of the

street occurred in the narratives, it was associated mainly

with the Renoma shopping centre.

2. Free associations with the street

Respondents associated Świdnicka Street mainly with

its iconic underpass (located at Świdnicka–Kazimierza

Wielkiego crossing) and the pedestrians walking in the

direction of the market. According to respondents:

[Świdnicka is used by]alotofpeoplewhoareinahurry.

Italwayslooks niceintheevening (male, 50–59 years

old, secondary education).

Świdnicka was also associated with a shopping street

(contemporary or historical):

Well, this is a kind of main promenade of Wrocław.

Well,it’snear theMarket;averyimportantshoppingstreet

insomesense (female, 25–29 years old, higher edu cation).

In the narratives of the respondents there were also

associations with specific objects, for example: KFC,

SOLPOL and Renoma shopping centre.

3. Feelings about the street

The interviewees associated Świdnicka Street with

positive feelings, moods and atmosphere. There were

occasional negative connotations associated with crowds

or high prices. According to respondents:

ŚwidnickaStreetisaveryniceplace.Itcertainlyevokes

positiveemotions.Unfortunately,itiscrowded,whichcan

bealittlestressfulattimes(male, 40–49 years old, higher

education).

4. Attractive elements of Świdnicka

The respondents pointed primarily to the spaciousness

and interesting viewing axis of the street. The narratives

show that the attractiveness of the street is also associated

with its neat and tidy character (from about 2014), resto-

ration of buildings and partial restoration of the pedestrian

zone. For example the respondents said:

[its appeal consists in the fact]thatpeoplecanalsosit,

relax.Andgenerally,thatthestreetisreallywell-main-

tained;that is,well,the elevations wererestored.Well,

youcansayitisatrademarkofthecity(female, 25–29

years old, higher education).

Respondents mentioned churches, Wrocław Opera,

and Renoma as attractive buildings.

5. Unattractive elements of Świdnicka

Solpol (shopping mall), recurring in the narratives of

respondents, was considered the least attractive part of the

street. The reason why this object is unpopular is probably

his aesthetic incompatibility with surrounding buildings.

Idonotlikeit,simplybecause[...]therearefewplaces

formetostopat.AndIdonotlikeSolpol,either(male,

25–29 years old, secondary education).

W studiach jakościowych, poza kartowaniem poznaw-

czym realizowanym w formie swobodnych wywiadów

i ankiet, diagnozowałem związane z ulicą Świdnicką,

uświadomione przez jej użytkowników emocje, skojarze-

nia, oceny poznawcze oraz cele odwiedzin. Zbadałem nie

tylko Polaków, ale również obcokrajowców mieszkają-

cych na stałe lub czasowo we Wrocławiu.

W studiach ilościowych uwzględniłem dziewięć klu-

czowych wymiarów przestrzeni ulicy mogących mieć

związek z kształtowaniem jej wizerunku, o których była

mowa w części dotyczącej teorii badań wizerunku miejsc.

Były to: atmosfera, czytelność, oferta handlowo-usłu-

go wa, potencjał rozrywki, jakość obsługi, spostrzegane

bez pie czeństwo i otoczenie społeczne, zapamiętane stre-

sory oraz spostrzegana jakość utrzymania przestrzeni.

Zarówno w badaniach jakościowych, jak i ilościowych

mierzyłem częstotliwość korzystania z ulicy oraz intencje

zachowania – potencjalnej rekomendacji ulicy Świdnic-

kiej znajomym przez respondentów.

Badanie1

Metoda

W ramach poszukiwania najogólniejszych odpowie-

dzi na pytania 4 i 5 przedstawione w pierwszych partiach

artykułu, w dniach 9.12.2014–7.01.2015 przeprowadzono

24 ustrukturyzowane wywiady z mieszkańcami Wrocła-

wia. Mieszkańców dobrano okolicznościowo, celowo ze

względu na płeć i wiek.

Uczestnicy

W badaniu wzięło udział 12 kobiet i 12 mężczyzn

miesz kających we Wrocławiu, bywających na ulicy

Świdnickiej co najmniej kilka razy w roku.

Wyniki

1. Cele odwiedzin i sposoby użytkowania ulicy

Ulica Świdnicka pełniła, wedle respondentów, głównie

funkcję ciągu komunikacyjnego do Rynku albo przestrze-

ni spacerowej. Jeśli w wypowiedziach pojawiała się funk-

cja handlowa ulicy, to była związana głównie z Domem

Handlowym Renoma.

2. Swobodne skojarzenia z ulicą

Ulica Świdnicka kojarzyła się badanym głównie

z przejściem podziemnym (skrzyżowanie ulic Świdnicka

–Kazimierza Wielkiego) oraz ludźmi przemieszczającymi

się w stronę Rynku. Jak twierdzili respondenci:

[Na Świdnickiej]widzędużoludzi,którzysięspieszą.

Izawszeładniewyglądawieczorem(kobieta, 50–59 lat,

wykształcenie średnie).

Świdnicka była także kojarzona z ulicą handlową (dzi-

siejszą lub dawną):

Notojest takijakbygłównydeptak Wrocławia.No,

bliskoRynku;bardzoważna ulicahandlowa można by

powiedziećtojest wjakimśsensie (kobieta, 25–29 lat,

wykształcenie wyższe).

W narracjach pojawiały się także skojarzenia z kon-

kretnymi obiektami, np. KFC, Solpolem i DH Renoma.

3. Odczucia względem ulicy

W wypowiedziach badanych ulica Świdnicka koja-

rzyła się z pozytywnymi odczuciami, nastrojami i atmos-

ferą. Czasami pojawiały się negatywne skojarzenia

48 Michał Dębek

związane z tłumem lub wysokimi cenami. Zdaniem res -

pon dentów:

Ulica Świdnickajest bardzo fajnym miejscemtakże

emocjezdecydowanie pozytywne.Niestetyjest tambar-

dzodużytłumtakżeczasemmożnasiętrochęzestresować

(mężczyzna, 40–49 lat, wykształcenie wyższe).

4. Atrakcyjne elementy Świdnickiej

Badani zwracali uwagę głównie na przestronność oraz

ciekawie domknięte osie widokowe ulicy. W narracjach

respondentów atrakcyjność ulicy wiązała się także z jej

zadbaniem (od około 2014 r.), regeneracją budynków

oraz częścią deptakową. Badani mówili na przykład tak:

[atrakcyjność polega na tym] żemogąludziesobieteż

usiąść,odpocząć.Noigeneralnieto,że troszkęzaczęto

dbaćotęulicę;czyli,no,poodnawianoelewacje.Noijest

to taka wizytówka miasta można powiedzieć (kobieta,

25–29 lat, wykształcenie wyższe).

Poza tym badani jako obiekty atrakcyjne wskazywali

kościoły, Operę Wrocławską oraz DH Renoma.

5. Nieatrakcyjne elementy Świdnickiej

Najmniej atrakcyjnym, powtarzającym się w wypo-

wiedziach badanych, elementem ulicy był Solpol. Powo-

dem, dla którego obiekt ten jest nielubiany, jest praw-

dopodobnie jego estetyczna odrębność, kontrast wobec

reszty otaczającej zabudowy.

Niepodobamisięoczywiście[…] żemałojestrze-

czy,przyktórychbymsięzatrzymał.Niepodobamisię

równieżSolpol(mężczyzna, 25–29 lat, wykształcenie

średnie).

Nieatrakcyjne, wedle respondentów, były także nie-

este tyczne reklamy i nachalna promocja rozmaitych

rm przez ulotkarzy (wywiady były prowadzone przed

usta no wieniem na tym obszarze parku kulturowego,

por. [34]). Badani wskazywali również na przykry hałas

i zanieczyszczenie powietrza powodowane dużym ru -

chem komunikacyjnym poza częścią deptakową. Jedna

z res pondentek zdecydowanie skrytykowała przebudowę

przejścia podziemnego (wówczas na etapie projektu).

6. Najważniejsze obiekty w biegu ulicy

Obiekty spostrzegane przez badanych jako najważniej-

sze pokrywały się częściowo z tymi, które deklarowano

jako pierwsze skojarzenia z ulicą. Były to: DH Renoma,

hotel Monopol, Opera Wrocławska, przejście podziemne

Świdnicka–Kazimierza Wielkiego oraz kościół św. św.

Stanisława, Wacława i Doroty. W narracjach responden-

tów pojawił się także DH Feniks, wrocławskie krasnale

(charakterystyczne uliczne gurki). Ciekawe, że waż-

nym miejscem okazał się południowo-wschodni naroż-

nik Rynku, który w miejscu połączenia z ulicą Świdnic-

ką tworzy w pewnym sensie mały publiczny placyk. Tak

mówił jeden z respondentów:

[…] dlamnienajbardziejcharakterystycznejestmiej-

sce gdzie Świdnicka tak jakby wpada na Rynek. Tam

zaczynasię... Tamjest takakamienicajakby zkoroną,

tamgdziepotemjestFeniks(mężczyzna, powyżej 60 lat,

wykształcenie wyższe).

7. Osobowość ulicy Świdnickiej

Badani poproszeni o wyobrażenie sobie ulicy Świd-

nickiej jako osoby, mieli w zasadzie dwa wyobrażenia.

Świdnicka byłaby albo osobą młodą, energiczną i będącą

The respondents also cited unsightly and intrusive out-

door advertising and intrusive leaflet distribution (the sur-

vey was conducted before the culture park designation for

this area, cf. [34]). Respondents also pointed to the annoy-

ing noise and air pollution caused by heavy traffic outside

the pedestrian zone. One of the respondents strongly crit-

icized the reconstruction of the underpass (then still at the

design stage).

6. The most important objects in the profile of the

street

Objects perceived by respondents as the most impor-

tant partially overlapped with those that were cited as first

associations with the street. They were: Renoma shopping

mall, the Monopol Hotel, Wrocław Opera, Świdnicka–

Kazimierza Wielkiego underpass, and church of Ss

Stanislaus, Wenceslas and Dorothy. The narratives of the

respondents also cited Feniks department store, Wrocław’s

dwarfs (characteristic small street figures). Interestingly,

the south-eastern corner of the market was considered an

important place, which at the junction with Świdnicka

Street creates a small public square. According to one of

the respondents:

For me the most characteristic is the place where

Świdnickaasif connectstothemarket. Thisis where...

Thereisthehousewithsomethinglikeacrown,andthen

thereisFeniks (male, over 60 years old, higher educa-

tion).

7. Individuality of Świdnicka Street

Respondents, when asked to imagine Świdnicka Street

as a person, had basically two ideas. Świdnicka would

either be a young, energetic person in constant motion, or

a senior, open to changes and still active.

Ithinkitwouldbeapleasantperson,positive,opento

people,opentochanges(male, 50–59 years old, higher

education).

There are also laconic, but meaningful indications that

this could be a dirty, dull and grumpy man, or a young

person “with dreadlocks and a cigarette”, “rock musi-

cian”, extrovert, busy, “walker”. If an older person, then

“not dead yet and vigorous”, modern or striving for

modernity. One of the surveyed men said that Świdnicka

[...] issomeonewhousedtobeaveryelegantpersonbut

nowwearsthrift-shopclothes

Study2A

Method

In search for answers to questions 1, 2 and 3 – and fur-

ther exploration of the emotions and associations and

opinions evoked by Świdnicka Street (questions 4, 5 and 6)

– a two-stage qualitative research was conducted between

March and May 2016. The respondents of the study were

asked to perform three tasks. The first task was to make

a sketch drawing of Świdnicka Street on a clean sheet of

A4 paper. In the second task the subjects were asked to

complete a questionnaire consisting of open and closed

At the time this study was conducted there were many second-

hand clothing stores, some of them operating in sell-by-weight model.

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 49

w ciągłym ruchu, albo seniorem otwartym na zmiany

i aktywnym.

Wydaje mi się, że [Świdnicka byłaby] kimś starym,

pomarszczonym,aleteż aktywnymienergicznym(męż-

czyzna, 50–59 lat, wykształcenie wyższe).

Pojawiły się także lakoniczne, aczkolwiek wymow-

ne wskazania, że mógłby to być człowiek brudny, nudny

i marudny albo młody „z dredami i papierosem”, „muzyk

rockowy”, ekstrawertywny, zabiegany, „wędrowniczek”.

Jeśli starszy, to „jeszcze nie obumarły i z wigorem”, nowo-

czesny lub dążący do nowoczesności. Jeden z badanych męż-

czyzn stwierdził, że Świdnicka Powinnabyćjakąśeleganc-

kąbardzoosobą,awtejchwiliubierasięwciuch-landach

Badanie2A

Metoda

W ramach poszukiwania odpowiedzi na pytania 1, 2

i 3

– oraz dalszej eksploracji budzonych przez Świdnic-

ką emocji, skojarzeń i prowokowanych przez nią sądów

(pytania 4, 5 i 6) – między marcem a majem 2016 r.

przeprowadzono dwuetapowe studia jakościowe. Bada-

ni byli proszeni o wykonanie trzech zadań. Pierwszym

było naszkicowanie ulicy Świdnickiej na czystej kart-

ce papieru formatu A4. W drugim zadaniu respondenci

mieli wypełnić kwestionariusz składający się z otwartych

i zamkniętych pytań o ulicę. W zadaniu trzecim respon-

denci byli proszeni o wybranie jednego z 11 emotikonów

przedstawiających różne odczucia. Metoda ta – niestoso-

wana wcześniej w Polsce do pomiarów ustosunkowania

do miejsc i obiektów architektury – została zainspirowana

holenderskim narzędziem do pomiaru emocji: LEMtool

(Layered Emotion Measurement tool) [35], wzbogaco-

nym o dodatkowe emotikony. Zadaniem każdego z bada-

nych było wskazanie, który z przedstawionych obrazków

wyraża stan najbliższy odczuciom respondenta wobec

Świdnickiej. Szczegóły instrukcji, brzmienie pytań kwe-

stionariusza oraz wykaz emotikon znajdują się na końcu

artykułu. Badanie trwało przeciętnie około 20 minut.

Uczestnicy

W badaniu wzięło udział 62 mieszkańców Wrocławia

– 34 kobiety i 28 mężczyzn – w wieku od 18 do 85 lat.

Wyniki

1. Swobodne wypowiedzi

Ulica Świdnicka była przestrzenią odwiedzaną przez

badanych często. Ponad 60% respondentów deklarowało,

że odwiedza tę ulicę co najmniej raz w miesiącu, a 28% całej

próby co najmniej raz w tygodniu. Tylko 5% osób wska-

zało, że nie odwiedza Świdnickiej prawie nigdy lub wcale.

Kategoriami, do których dało się sprowadzić skoja rze-

nia badanych ze Świdnicką, okazały się przede wszyst -

kim: handel (12%), kultura (8%) oraz przejście podziemne

(6%). Łącznie uzyskano 160 spontanicznych skojarzeń.

W tym i prezentowanych dalej wynikach kategoryzowa-

no jedynie te, które powtarzały się w co najmniej trzech

ankietach.

W czasie, gdy prowadzone było to badanie, przy ulicy Świdnickiej

działało wiele sklepów z używaną odzieżą, również na wagę.

questions about the street. In the third task, respondents

were asked to select one of 11 different emoticons depict-

ing various feelings. This method, never used in Poland

before for the assessment of responses to places and

architecture – was inspired by the Dutch instrument for

the measurement of emotions – LEMtool (Layered

Emotion Measurement tool), [35] enriched with addition-

al ones. The task of each of the respondents was to iden-

tify which of the emoticons best expresses the attitudes to

Świdnicka Street. Detailed instructions, wording of the

questionnaire and the list of emoticons can be found in

Tables at the end of the article. The procedure took about

20 minutes on average.

Respondents

The study involved 62 residents of Wrocław – 34 wo -

men and 28 men – aged 18 to 85.

Results

1. Free-minded opinions

Świdnicka was a space frequently visited by the re -

spondents. Over 60% of respondents declared that they

visit this street at least once a month, and 28% of the total

sample visited it at least once a week. Only 5% of people

said they had almost never visited Świdnicka.

The categories which allowed a verification of com-

parison of associations provided by the respondents for

Świdnicka Street were primarily: trade (12%), culture

(8%) and underpass (6%). In total, there were 160 spon-

taneous associations. In this and further results presented

only those that were repeated in at least three surveys

were categorized.

The street evoked positive emotions among the vast

majority of respondents. Three affective states most fre-

quently indicated by respondents – as closest to their feel-

ings in relation to Świdnicka – were: joy (34%), satisfac-

tion (18%) or intrigue (13%) (Fig. 1).

The respondents recognized the following aspects of

the street as particularly attractive: culture (12%), specific

architectural objects or iconic buildings (10%), for exam-

ple. KDM along with its arcade, the buildings of Wrocław

Opera and Renoma shopping centre, and the architecture

of the street in general (10%). The architectural dimen-

sion of Świdnicka Street therefore constitutes the attrac-

tiveness of the street (a total of 20% of spontaneous

responses). What is interesting – even though Świdnicka

was associated mainly with trade, a total of 10% of the

respondents cited restaurants and shops as attractive ele-

ments of the street; which is less than the architectural

dimension, or even culture. In total, there were 130 spon-

taneous associations.

As particularly unattractive part of Świdnicka Street

the respondents cited: the new underpass (12%), crowd

(11%) and social pathologies

(10%). In total, there were

89 spontaneous associations.

The respondents would recommend the street to friends

as a place worth visiting – on a scale of 0 to 10, the most

The term “social pathologies” was used by the respondents in

reference to pathologies expressis verbis, such as begging, drunkenness,

vandalism, etc.

50 Michał Dębek

frequent likelihood of recommendation was 8 (Mdn = 7).

Net Promoter Score (NPS)

, considered as one of the

important indicators of brand image, for Świdnicka Street

[36] was –20. For comparison: average, recently pub-

lished NPS for US hotels in 2016 was +37 (min. +4, max.

+55), for supermarkets +39 (min. +20, max. +59) and +35

other stores (min. +1, max. +59) [37].

2. Content of sketch maps

Respondents spontaneously sketched maps of different

parts of Świdnicka Street, with varying levels of detail,

containing a variety of information on the drawings.

Some of the maps were very small and poor in content

while others involved only a small area, but contained

great deal of very personal content; covered a larger por-

tion, or even the entire street (e.g. Fig. 2).

Regardless of the differences in the presentation of

Świdnicka Street, and the uniqueness of each sketch map,

Net Promoter Score (NPS) is a single-number index of consumer

loyalty to a brand, sometimes regarded as a key and a sufficient indicator

of brand health. NPS, and Net Promoter Score are protected trademarks

of Satmetrix Systems company, Bain & Company, and Fred Reichheld.

Ulica budziła pozytywne emocje wśród znakomitej

większości badanych. Trzy stany afektywne wskazywane

najczęściej przez badanych – jako bliskie ich odczuciom

względem Świdnickiej – przedstawiały radość (34%),

zadowolenie (18%) lub zaintrygowanie (13%) (il. 1).

Za szczególnie atrakcyjne aspekty ulicy badani uzna-

li: kulturę (12%), konkretne obiekty architektoniczne

lub budynki-marki (10%), np. KDM wraz z jej arkada-

mi, Operę i DH Renoma, a także ogólnie architekturę

(10%). Wymiar architektoniczny Świdnickiej wydawał

się zatem stanowić fundament atrakcyjności ulicy (łącz-

nie 20% spontanicznych wskazań). Co ciekawe, mimo

że Świdnicka kojarzyła się badanym przede wszystkim

z handlem, gastronomię i sklepy jako atrakcyjne elementy

Świdnickiej wymieniło łącznie 10% respondentów, czyli

mniej niż architekturę, a nawet kulturę. Łącznie uzyskano

130 spontanicznych skojarzeń.

Za szczególnie nieatrakcyjne badani uważali na Świd-

nickiej: nowe przejście podziemne (12%), tłum (11%)

oraz patologie społeczne

(10%). Łącznie uzyskano 89

spontanicznych skojarzeń.

Badani raczej poleciliby ulicę Świdnicką znajomym

jako miejsce warte odwiedzenia – najczęściej wskazywa-

nym przez respondentów prawdopodobieństwem polece-

nia ulicy w skali od 0 do 10 było 8 (Mdn = 7). Tymczasem

uważany za jeden z istotnych wskaźników wizerunku

marki – Net Promoter Score (NPS)

[36] – dla Świdnic-

kiej wyniósł w tym badaniu –20. Dla porównania: prze-

ciętny, opublikowany niedawno wskaźnik NPS dla hoteli

w 2016 r. w USA wynosił +37 (min. +4, maks. +55), dla

supermarketów +39 (min. +20, maks. +59), a innych skle-

pów +35 (min. +1, maks. +59) [37].

2. Zawartość map szkicowych

Respondenci szkicowali spontanicznie mapy różnych

fragmentów Świdnickiej, z różnym poziomem szczegó-

łowości, zawierając na rysunkach rozmaite informacje.

Niektóre mapy były bardzo niewielkie i ubogie w treści,

inne obejmowały niewielki obszar, ale zawierały wiele

Pod pojęciem „patologii społecznych” skategoryzowano wy ra-

żane przez badanych expressisverbis patologie, jak żebractwo, pijań-

stwo, wandalizm itp.

Net Promoter Score (NPS) to jednoliczbowy wskaźnik lojalności

konsu menta wobec marki, uważany niekiedy za kluczowy i wystarczający

wskaźnik kondycji marki. NPS oraz Net Promoter Score to zastrzeżone

znaki handlowe firm Satmetrix Systems, Bain & Company oraz Freda

Reichhelda.

Il. 2. Świdnicka naszkicowana przez kobietę, 60 lat, wykształcenie wyższe

Fig. 2. Świdnicka sketched by a female, 60 years old, higher education

Il. 1. Emotikony wybrane przez uczestników badania

jako najbliższe odczuciom wobec ulicy Świdnickiej

Fig. 1. Emoticons selected by survey participants

as closest representations of their feelings towards Świdnicka Street

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 51

bardzo osobistych odnośników, albo obejmowały większe

fragmenty lub nawet całą Świdnicką (np. il. 2).

Niezależnie od różnic w przedstawianiu Świdnickiej

przez badanych oraz unikatowości każdej z map szki-

cowych elementami rysowanymi przez badanych naj-

częściej były: Opera Wrocławska (pojawiła się na 41

mapach), DH Renoma (33 mapy) oraz przejście podziem-

ne (33 mapy). Schematyczne przedstawienie wyników

analizy wraz z pięcioma klasycznymi elementami obrazu

miasta Lyncha znajduje się na ilustracji 3.

Wśród elementów zbieżnych z wzorcami Alexandra

i jego zespołu, na mapach szkicowych zidentykowano

głównie: przekraczanie jezdni (skrzyżowanie ulicy Świd -

nickiej z Kazimierza Wielkiego, pojawiające się na 50

z 61 map), domy mieszkalne między budynkami (po ja -

wia jące się na 40 mapach) oraz dostępną zieleń (32 mapy).

Schematyczne przedstawienie hipotetycznie wy stę pu ją-

cych na Świdnickiej wzorców znajduje się na ilustracji 4.

Natomiast wyniki analizy wzorców pojawiających się na

rysunkach respondentów przedstawiłem na ilustracji 5.

Wzorce, których na mapach Świdnickiej brakowało

do wypełnienia wzorca nadrzędnego – „idealnej” ulicy

handlowej – to przede wszystkim: węzły aktywności

(u Alexan dra et al. [21] wzorzec nr 30), publiczne placyki

(wzorzec 61), kształt ciągu pieszego (wzorzec 121) oraz

kieszenie aktywności (wzorzec 124).

Badanie2B

Metoda

Aby dodatkowo poszerzyć wiedzę na temat wzbudza-

nych przez Świdnicką wśród jej użytkowników emocji

i skojarzeń, między październikiem a grudniem 2016 r.

przeprowadzono badanie jakościowe z respondentami

pochodzącymi spoza Polski. Były to osoby mieszkające

we Wrocławiu czasowo lub na stałe, rekrutowane przez

studentów UWr przebywających we Wrocławiu w ramach

programu Erasmus oraz przez stronę „Wrocław Expats”

w serwisie Facebook. Badani byli proszeni o wypełnienie

anglojęzycznego kwestionariusza internetowego składa-

jącego się z otwartych i zamkniętych pytań o ulicę Świd-

nicką. Wypełnienie kwestionariusza zajmowało badanym

przeciętnie 9 minut.

Uczestnicy

W badaniu wzięło udział 30 obcokrajowców mieszka-

jących we Wrocławiu – 21 kobiet i 9 mężczyzn – w wieku

od 18 do 59 lat.

Wyniki

Ulica Świdnicka była odwiedzana przez obcokrajow-

ców bardzo często. 93% całej próby bywało tam co naj-

mniej raz, dwa w miesiącu, a 56% – raz w tygodniu lub

częściej; celem odwiedzin ulicy było przede wszystkim

głównie przemieszczanie się i nic poza tym (34%). Obco-

krajowcy bywali na Świdnickiej głównie ze względu na

tamtejszą gastronomię (17%) lub na rekreacyjnym spa-

cerze (15%).

Świdnicka osobom z zagranicy kojarzyła się ze żwa-

wością (15%), długością i przestrzennością (11%) oraz

centralnością w mieście (8%). Łącznie uzyskano 75 spon-

tanicznych skojarzeń.

the elements frequently drawn by the respondents were:

Wrocław Opera (appeared on 41 maps), Renoma (33

maps), and underpass (33 maps). Schematic representa-

tion of the results of the analysis, along with five classical

elements of the image of the city by Lynch is presented on

Figure 3.

Among the elements sketched on the maps that over-

lapped with patterns of Alexander and his team were

mainly: road crossing (Świdnicka–Kazimierza Wielkiego

intersection, appearing in 50 of 61 maps), housing in

between (40 appearing on maps), and accessible green

(32 maps). Figure 4 presents schematic representation of

the hypothesized patterns occurring in Świdnicka Street.

Figure 5 presents results of the analysis of the patterns

appearing in the drawings of respondents.

Patterns that were missing from the sketch maps

of Świdnicka Street, constituents of the higher order

Il. 3. Elementy pojawiające się w mapach szkicowych

ulicy Świd nickiej rysowanych przez mieszkańców Wrocławia,

przeana lizowane przez pryzmat koncepcji Lyncha.

W nawiasach podano częstość występowania każdego elementu.

Na schemacie pokazano jedynie elementy, które pojawiły się

na co najmniej dwóch rysunkach (oprac. M. Dębek)

Fig. 3. Elements appearing in sketch maps of Świdnicka Street

drawn by inhabitants of Wrocław and the surrounding area,

analysed in the light of the Lynch’s typology.

Frequency of each element provided in parentheses.

The figure presents only elements

that appeared in at least two drawings (by M. Dębek)

52 Michał Dębek

Il. 4. Ulica Świdnicka widziana

teoretycznie przez pryzmat

języka wzorców Alexandra et al.

Numery w kółkach oznaczają:

1 – Ratusz, 2 – DH Feniks,

3 – H&M (DH Merkury),

4 – KFC, 5 – „Barbara”,

6 – przejście podziemne/naziemne,

7 – Solpol I, 8 – Solpol II,

9 – kościół pw. św. św. Stanisława,

Wacława i Doroty, 10 – hotel

Mo no pol, 11 – Opera Wroc ław ska,

12 – kościół pw. Bożego Ciała,

13 – DH Podwale, 14 – DH

Renoma, 15 – Koś ciusz kowska

Dzielnica Miesz ka niowa (KDM),

16 – Okrąglak/ETNO Cafe,

17 – teatr Capitol, 18 – nasyp

ko lejowy, 19 – galeria Arkady

Wrocławskie (oprac. M. Dębek)

Fig. 4. Świdnicka Street as seen

theoretically through the prism of

pattern language developed by

Christopher Alexander and his

team. Numbers in circles denote:

1 – Town Hall, 2 – Feniks (shop-

ping mall),

3 – H&M (former

Mer kury department store),

4 – KFC, 5 – “Barbara”,

6 – underpass/road crossing,

7 – Solpol I, 8 – Solpol II,

9 – Church of Ss Stanislaus, Wen-

ceslas and Dorothy, 10 – the Mo no-

pol Hotel, 11 – Wro cław Opera,

12 – Corpus Christi Church,

13 – Podwale shopping mall,

14 – Renoma, 15 – KDM,

16 – The Rounded Kiosk/ETNO

Cafe, 17 – Capitol

Theatre,

18 – railway embankment,

19 – Arkady Wrocławskie

shopping centre (by M. Dębek)

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 53

Il. 5. Fragmenty ulicy Świdnickiej

pojawiające się najczęściej

na mapach szkicowa nych przez

mieszkańców Wrocławia.

Liczby w prostokątach oznaczają

częstotliwość pojawiania się

określonego fragmentu.

Kursywą wskazano oryginalne

nazwy wzorców opisane

przez zespół Alexandra

(oprac. M. Dębek)

Fig. 5. Fragments of Świdnicka

Street most commonly appearing

on the sketch maps created by

the inhabitants of Wrocław.

Numbers in squares indicate

the frequency of occurrence of

a particular element.

Names of respective patterns

described by the team of

Alexander are provided in italics

(by M. Dębek)

Ulica budziła wśród obcokrajowców raczej pozytyw-

ne emocje. Niemal połowa badanych wykazała wobec

Świdnickiej zadowolenie (40%), 16% zaintrygowanie,

a 13% znudzenie (il. 6).

Za najbardziej atrakcyjne elementy ulicy obcokrajow-

cy uważali: Operę Wrocławską (12%), ogólnie sklepy

(8%), oraz – ex aequo – Barbarę, jarmarki, restauracje

(po 6%). Łącznie uzyskano 65 spontanicznych skojarzeń.

Za najsłabsze elementy ulicy obcokrajowcy uzna-

li jej zatłoczenie (13%) oraz Solpol I i nowe przejście

podziemne (po 10%). Przy czym negatywne skojarzenia

z ulicą były w mniejszości – zebrano ich zaledwie 39.

Świdnicka byłaby przez obcokrajowców rekomendo-

wana najczęściej jako przestrzeń rekreacji – respondenci

poleciliby ulicę w tym sensie z prawdopodobieństwem 8

(w skali od 0 do 10, Mdn = 8). NPS dla pytania o reko-

mendację Świdnickiej w tym wymiarze wynosił 6,67.

pattern – the “ideal” shopping street – were: nodes of

activity (in Alexander et al. [21] pattern 30), public

squares (pattern 61), path shape (pattern 121) and activity

pockets (pattern 124).

Study2B

Method

To further enhance the knowledge on the emotions and

associations evoked by Świdnicka Street in its users, qua-

litative research with respondents coming from outside

Poland was conducted between October and December

2016. The study involved people living in Wrocław, either

temporarily or permanently, recruited by students

ofWrocław University under the Erasmus program, as

well via the “Wrocław Expats” Facebook page. The re -

spondents were asked to fill out an English-language

54 Michał Dębek

Mniej entuzjastyczni byli respondenci w potencjalnych

rekomendacjach Świdnickiej jako przestrzeni handlowo-

-usługowej (Mo = 8, Mdn = 7, NPS = –24).

Badanie2C

Metoda

W wrześniu 2016 r. przeprowadzono kolejne bada-

nie ja kościowe dotyczące wizerunku Świdnickiej ze

szczegól ną grupą jej użytkowników. Respondentami byli

przed siębiorcy prowadzący sklepy i lokale usługowe przy

tej ulicy. Ankieta odbyła się w infopunkcie-kawiarni Bar-

bara przy okazji konsultacji społecznych dotyczących

przyszłości ulicy, organizowanych przez Biuro Rozwoju

Gospodarczego Urzędu Miasta Wrocławia. Badani byli

proszeni o wypełnienie papierowej ankiety składającej się

z otwartych i zamkniętych pytań o ulicę Świdnic ką. Wypeł-

nienie kwestionariusza zajmowało przeciętnie 10 minut.

Uczestnicy

Respondentami było 22 przedsiębiorców, 5 kobiet i 17

mężczyzn, zwerykowanych jako faktycznie prowadzący

sklepy i punkty usługowe przy analizowanej ulicy. Nie

gromadzono szczegółów demogracznych badanych, ze

względu na konieczność zachowania maksimum anoni-

mowości – w części ankiety niereferowanej w tym arty-

kule przedsiębiorcy mogli zgłaszać zażalenia do Urzędu

Miasta oraz pisać o swoich negatywnych doświadcze-

niach w kontaktach z wrocławskimi urzędnikami.

Wyniki

Według przedsiębiorców Świdnicka jest przede

wszystkim ciągiem komunikacyjnym (63% opinii). Przy-

puszczenie, że celem odwiedzin ulicy mogą być zakupy,

wyrażono tylko w dwóch ankietach. Zebrano łącznie 31

opinii na temat celów odwiedzin.

Świdnicka kojarzyła się przedsiębiorcom najczęściej

z konkretnymi budynkami lub markami (30% opinii),

wśród których dominowały: Opera Wrocławska, hotel

Monopol oraz DH Renoma. Kolejnym skojarzeniem

był deptak lub szeroko rozumiana komunikacja (14%),

a następnym główna ulica miasta (9%). Łącznie zebrano

55 skojarzeń.

Ulica budziła wśród przedsiębiorców mieszane uczu-

cia. Najczęściej wybierali emotikon oznaczający zain-

trygowanie (40%), ale porównywalna część wybierała

także podejrzliwość-czujność (30%), a także zmartwienie

(27%) (il. 7).

online questionnaire consisting of open and closed ques-

tions about Świdnicka Street. The questionnaire took on

average 9 minutes to complete.

Respondents

The study involved 30 residents of Wrocław – 21 wo -

men and 9 men – aged 18 to 59.

Results

The respondents were frequent visitors of Świdnicka

Street. 93% of the respondents visited it at least once or

twice per month, and 56% of the whole sample visited it

at least once a week. The aim of the visits was mainly

movement and nothing else (34%). Secondly, foreign

respondents visited Świdnicka because of its restaurants

(17%) or during recreational walks (15%).

Foreigners associated Świdnicka Street with its liveliness

(15%), length and spaciousness (11%), and centrality in the

city (8%). In total, there were 75 spontaneous associations.

The street evoked rather positive emotions in foreign-

ers. Almost half of the respondents indicated satisfaction

(40%), 16% intrigue, and 13% boredom (Fig. 6).

Foreigners believed the most attractive elements of the

street were: Wrocław Opera (12%), stores in general

(8%), and – ex aequo – Barbara, holiday fairs, restaurants

(6%). In total, there were 65 spontaneous associations.

As the weakest elements of the street foreigners recog-

nized its congestion (13%), and – ex aequo – Solpol I and

the new underpass (10%). The negative connotations of

the street (only 39) were a minority.

Foreigners would recommend Świdnicka Street as a space

for recreation. The respondents most frequently indicated

that they would recommend Świdnicka as a space for recre-

ation with the probability of 8 (on a scale of 0 to 10, Mdn = 8).

NPS for the questions about the recommendation of

Świdnicka Street was 6.67. Respondents were less enthusi-

astic in potential recommendations of Świdnicka Street as

a shopping and service space (Mo = 8, Mdn = 7, NPS = –24).

Study2C

Method

In September 2016, another qualitative study was con-

ducted on the image of Świdnicka Street in a specific

group of users. The respondents were independent owners

of shops and businesses located on the street. The survey

was conducted in cafe Barbara on the occasion of the

public consultation on the future of the street, organized

by the Office of Economic Development of the City of

Wrocław. The respondents were asked to fill out a paper

questionnaire consisting of open and closed questions

about Świdnicka Street. The questionnaire took on aver-

age 10 minutes to complete.

Respondents

The respondents included 22 entrepreneurs: 5 women

and 17 men verified as actually providing services or run-

ning shops located on the street. No demographic infor-

mation was collected of the respondents due to the need

to maintain maximum anonymity – in the part of the sur-

vey (not cited in this article) entrepreneurs could submit

complaints to the city hall of Wrocław including their

negative experiences in dealing with Wrocław officials.

Il. 6. Emotikony wybrane przez obcokrajowców

jako najbliższe odczuciom wobec ulicy Świdnickiej

Fig. 6. Emoticons selected by foreign survey participants

as closest representations of their feelings towards Świdnicka Street

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 55

Za najbardziej pozytywne elementy Świdnickiej

przedsiębiorcy uważali Operę Wrocławską, hotel Mono-

pol i DH Renoma (łącznie 36% wskazań) oraz części

wyłączone z ruchu samochodowego (łącznie 9%). Łącz-

nie zebrano 44 deklaracje.

Najbardziej negatywnymi elementami ulicy, według

przed siębiorców, były: problematyczne rozwiązania ko mu -

ni kacyjne

, szczególnie w obszarze komunikacji in -

dywidualnej i parkowania (30%), słaba oferta handlowo-

-usługowa (25%), a także – ex aequo – Solpol I i nowe

przejście podziemne (po 7%). Zebrano łącznie 40 deklaracji.

Przedsiębiorcy uważali przy tym, że Świdnickiej brakuje

także jasnej wizji przyszłości oraz spójności wizerunkowej.

Świdnicka zdecydowanie nie byłaby rekomendowa-

na przez przedsiębiorców ich znajomym. Respondenci

wskazywali najczęściej, że poleciliby Świdnicką jako

przestrzeń rekreacji z prawdopodobieństwem 3 (w skali

od 0 do 10, Mdn = 4). NPS dla pytania o rekomenda-

cję Świdnickiej w tym wymiarze wynosił –59. Absolutny

brak entuzjazmu wykazywali przedsiębiorcy w potencjal-

nych rekomendacjach Świdnickiej jako przestrzeni han-

dlowo-usługowej (Mo = 0, Mdn = 3, NPS = –68).

Badanie3

Metoda

To ilościowe badanie kwestionariuszowe prowadzone

od marca do maja 2015 r. miało na celu diagnozę spo-

strzegania przez wrocławian ulicy Świdnickiej i gale-

rii handlowej Pasaż Grunwaldzki we Wrocławiu. Są to

dwie jakościowo różne, ale istotne przestrzenie komercji

w mieście. Ze względu na tematykę niniejszego tekstu

wątek porównawczy z galerią handlową będzie tu jedynie

sygnalizowany, a nie omawiany w całości.

Badani wypełniali internetowy kwestionariusz składa-

jący się z pytań o częstotliwość i cele odwiedzin na Świd-

nickiej oraz w Pasażu Grunwaldzkim, szczegółową ocenę

kluczowych wymiarów obu przestrzeni, ich wartość sym-

boliczną, a także intencje ich polecania.

Uczestnicy

W badaniu wzięły udział 52 osoby: 42 kobiety i 10

mężczyzn w wieku od 19 do 40 lat, mieszkające we Wro-

cławiu, bywające na ulicy Świdnickiej co najmniej kilka

razy w roku.

Wyniki

Podobnie jak w poprzednich badaniach ulica Świd-

nicka okazała się przestrzenią odwiedzaną często. Trzy

czwarte respondentów (73%) bywały tam co najmniej raz

w miesiącu, a blisko połowa próby (46%) co najmniej raz

w tygodniu. Jedynie 7% badanych deklarowało, że jest

na Świdnickiej rza dziej niż raz w roku. Badani twierdzili,

że Pasaż Grun waldz ki odwiedzają zdecydowanie rzadziej

(32% co naj mniej raz w miesiącu, a tylko 6% co najmniej

raz w tygodniu).

Celami odwiedzin Świdnickiej były, według badanych,

głównie: spotkanie ze znajomymi lub rodziną (21%),

przemieszczanie się (przechodzenie przy okazji, żaden

konkretny cel w ramach ulicy, 20%) albo gastronomia

(15%). Ponieważ badani mogli wskazać maksymalnie

trzy cele, zebrano 125 deklaracji.

Results

According to entrepreneurs Świdnicka is primarily

a passageway (63% of opinions). Only two surveys ex -

pressed the belief that the purpose of visits to the street

can be shopping. A total of 31 comments on the objectives

of visits were collected.

Entrepreneurs associated Świdnicka usually with con-

crete buildings or brands (30% of opinions), among which

the most frequent were: Wrocław Opera, the Monopol

Hotel and Renoma shopping mall. Another association

was a promenade or widely understood transportation

(14%), followed by main street (9%). In total, there were

55 associations.

The street evoked rather positive emotions in shop own-

ers. The most often used emoticon describing Świdnicka

Street was the one indicating intrigue (40%), almost on par

with suspicion-vigilance (30%) and concern (27%) (Fig. 7).

Entrepreneurs believed the most attractive elements of

street were: Wrocław Opera, the Monopol hotel and

Renoma shopping mall (36% of responses in total) and

parts excluded from traffic (9% in total). In total, 44 dec-

larations were collected.

The most negative elements of the street, according to

entrepreneurs, were: problematic transportation, especial-

ly in the area of individual transport and parking (30%),

limited retail offer and services (25%) and – ex aequo –

Solpol I and the new underpass (7% each). In total, 40

de clarations were collected. Business owners considered

that Świdnicka was lacking a clear vision of the future

and a cohesive image.

Entrepreneurs would definitely not recommend Świd-

nicka to their friends. The respondents most frequently

indicated that they would recommend Świdnicka as

a space for recreation with the probability of 3 (on a scale

of 0 to 10, Mdn = 4). NPS for the questions about the

recommendation of Świdnicka Street was 59. Respondents

showed complete lack of enthusiasm for potential recom-

mendations of Świdnicka Street as a shopping and service

space (Mo = 0, Mdn = 3, NPS = –68).

Study3

Method

A quantitative questionnaire survey conducted from

March to May 2015 was intended to diagnose the percep-

tion of Świdnicka Street and Pasaż Grunwaldzki shopp -

ing

centre in Wrocław. These are two qualitatively different

Il. 7. Emotikony wybrane przez przedsiębiorców

jako najbliższe odczuciom wobec ulicy Świdnickiej

Fig. 7. Emoticons selected by entrepreneur survey participants

as closest representations of their feelings towards Świdnicka Street

56 Michał Dębek

Spośród analizowanych kluczowych wymiarów miej-

skich przestrzeni handlowo-usługowych najwyższe oceny

i zgodność respondentów uzyskała atmosfera Świdnic-

kiej (Mdn = 4,25 w skali 0–6, IQR = 0,88). Najsłabszy

okazał się wymiar związany ze stresem (Mdn = 4, IQR

= 1,25, przy czym w tym indeksie im większa wartość,

tym bardziej stresujące środowisko). Przeciętne okaza-

ły się wymiary: rozrywkowy (Mdn = 3,67, IQR = 1,50)

i komercyjny (Mdn = 3, IQR = 1,25).

Dobrze oceniana była dostępność ulicy. Przy czym

wyraźnie najłatwiej można było się tam dostać komuni-

kacją publiczną – 88% badanych podało, że w taki sposób

„raczej” lub „zdecydowanie” łatwo dotrzeć na Świdnicką.

57% respondentów uważało, że łatwo się na Świdnicką

dostać pieszo lub rowerem, a tylko 15% uznało ulicę za

łatwo dostępną samochodem.

Świdnicka ma w mieście wysoką wartość symboliczną.

Blisko trzy czwarte badanych (71%) uznały, że „raczej”

lub „zdecydowanie” trudno wyobrazić sobie Wrocław bez

tej przestrzeni. To diametralnie odróżnia Świdnicką od

Pa sażu Grunwaldzkiego, bez którego stolicę Dolnego Ślą-

ska wyobrażają sobie blisko dwie trzecie respondentów.

Badani raczej poleciliby ulicę Świdnicką znajomym

– najczęściej wskazywanym przez respondentów prawdo-

podobieństwem polecenia ulicy w skali od 0 do 10 było 8

(Mdn = 7). Mimo to NPS wyniósł w tym studium –31,15.

Chęć rekomendowania Pasażu Grunwaldzkiego była wśród

respondentów jeszcze niższa – Mo = 6, Mdn = 6, NPS = –51.

Badanie4

Metoda

Podobnie jak w badaniu 3, także i to ilościowe stu-

dium kwestionariuszowe miało na celu porównanie ulicy

Świdnickiej i galerii handlowej. Badanie było prowadzo-

ne między styczniem i kwietniem 2016 r., przestrzenią

porównywaną z ulicą była Galeria Dominikańska we

Wrocławiu. Dodatkowo diagnozowano tu stopień dopa-

sowania tych dwóch szczególnych środowisk do osób

o różnych cechach osobowości i kierujących się różny-

mi wartościami (aspekt nieraportowany w tym artykule).

Tak jak w przypadku badania 3 wątek porównania ulicy

z galerią handlową będzie tu jedynie sygnalizowany, a nie

omawiany w całości.

Respondenci byli podzieleni na dwie grupy. Jedna oce-

niała ulicę Świdnicką, druga Galerię Dominikańską. Obie

grupy wypełniały internetowy kwestionariusz składający

się m.in. z pytań o częstotliwość odwiedzin w określonej

przestrzeni, szczegółową ocenę jej kluczowych wymia-

rów, a także intencje jej polecenia.

Uczestnicy

W badaniu wzięły udział łącznie 204 osoby, w tym 102

oceniały ulicę Świdnicką, a pozostałe 102 osoby Galerię

Dominikańską. Wśród respondentów oceniających Świd-

nicką były 54 kobiety i 48 mężczyzn w wieku od 16 do 85

lat. Struktura próby odzwierciedlała strukturę populacji

Wrocławia pod względem płci i wieku.

Wyniki

Podobnie jak w poprzednich badaniach potwierdzono

wysoką częstotliwość wizyt respondentów na ulicy Świdnic-

but

important areas of commerce in the city. Due to the

subject matter of this text, the comparison with the shopp-

ing gallery will be only indicated, but not discussed in full.

Respondents filled out an online questionnaire con-

sisting of questions about the frequency of visits to

Świdnicka and Pasaż Grunwaldzki and their purpose, and

a detailed assessment of the key dimensions of both spac-

es and their symbolic value, as well as probability of

recommen dation.

Respondents

The study was attended by 52 people: 42 women and

10 men aged from 19 to 40, living in Wrocław, and visit-

ing Świdnicka Street at least a few times a year.

Results

As in previous surveys Świdnicka, street was a space

often visited. Three-quarters (73%) of respondents de -

clared that they visited the street at least once a month, and

almost a half of them (46%) visited it at least once a week.

Only 7% of respondents declared that they visited Świd-

nicka less than once a year. Respondents declared that they

visited Pasaż Grunwaldzki much less frequently (32% at

least once a month, and only 6% at least once a week).

The purposes of the visits to Świdnicka Street, accord-

ing to respondents, were mainly: meeting with friends or

family (21%), movement (passing by, with no specific

purpose within the street, 20%) or restaurants (15%).

Because respondents could indicate up to three targets of

visits, 125 declarations were collected.

Among the key dimensions, the atmosphere of Świd-

nicka Street received the highest assessment and concur-

rence of opinions (Mdn = 4.25 on a scale 0–6, IQR = 0.88).

The weakest was the stress dimension (Mdn = 4, IQR = 1.25,

wherein in the index, the higher the value, the more stress-

ful the environment). Dimensions that proved average:

entertainment (Mdn = 3.67, IQR = 1.50) and commercial

(Mdn = 3, IQR = 1.25).

Accessibility of the street was highly assessed. Clearly

the easiest way to the street was by public transport – 88%

of respondents thought it made it “rather” or “definitely”

easy to reach Świdnicka Street. 57% of respondents found

it easy to get to Świdnicka Street on foot or by bicycle, and

only 15% thought the street was easily accessible by car.

Świdnicka has a high symbolic value in the city. Nearly

three-quarters of respondents (71%) found that it was

“rather” or “definitely” hard to imagine Wrocław without

it. This radically distinguishes Świdnicka from Pasaż

Grun waldzki, as nearly two-thirds of respondents can

imagine Wrocław without it.

The respondents would recommend the street to friends

– on a scale of 0 to 10, the most frequent likelihood of

recommendation was 8 (Mdn = 7). Nonetheless, NPS in

this study was –31.15. Willingness among respondents to

recommend Pasaż Grunwaldzki was even lower – Mo = 6,

Mdn = 6, NPS = –51.

Study4

Method

Like Study 3, the goal of this quantitative questionnaire

survey was a comparison of Świdnicka Street with a shop-

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 57

kiej. Ponad połowa (56%) deklarowała, że odwiedza Świd-

nicką przynajmniej raz w miesiącu, a 18% próby co naj mniej

raz w tygodniu. Rzadziej niż raz do roku bywało na Świdnic-

kiej, wedle deklaracji w ankietach, mniej niż 2% badanych.

Ulica budziła wśród respondentów raczej pozytyw-

ne odczucia. Niemal co czwarty wskazywał satysfakcję

(23%), niemal co piąty zaintrygowanie (18%), a 13%

zmartwienie (il. 8).

Pośród kluczowych wymiarów przestrzeni handlo-

wych najwyższe oceny i zgodność badanych uzyskała

czytelność Świdnickiej – przeciętnie 3,33 w skali od 1 do 4

(IQR = 0,67). Kolejne były: pracownicy obsługi (Mdn = 3,

IQR = 0,33), atmosfera (Mdn = 3, IQR = 0,50) oraz bezpie-

czeństwo (Mdn = 3, IQR = 0,50). Relatywnie najsła biej oce-

niany był wymiar społeczny ulicy (Mdn = 2,50, IQR = 0,75).

Świdnic ka różniła się od Galerii Dominikańskiej tylko pod jed-

nym względem (in plus) – respondenci wyżej oceniali poten -

cjał rozrywkowy ulicy niż galerii. W pozostałych wymia-

rach rozkłady ocen obu środowisk były niemal identyczne.

Podobnie jak w badaniu 3. respondenci raczej poleci-

liby ulicę Świdnicką znajomym – najczęściej wskazywa-

nym prawdopodobieństwem polecenia ulicy w skali od 0

do 10 było 7 (Mdn = 7). NPS wyniósł w tym studium –22.

Chęć rekomendowania Galerii Dominikańskiej była wśród

respondentów nieco niższa: Mo = 7, Mdn = 6,5, NPS = –35.

Podsumowanie

Wyniki omówionych powyżej studiów pokazały, że

w mentalnym odzwierciedleniu ulicy przez badanych ist-

nieją wyraźne ścieżki, węzły, punkty orientacyjne, obsza-

ry i krawędzie. Może to wskazywać na wysoką czytel-

ność przestrzeni ulicy (potwierdzoną w ilościowej części

badań) i prawdopodobnie działa na korzyść jej ogólnego

wizerunku. Odzwierciedlenie społeczne elementów typo-

logii Lyncha kształtuje się następująco: po pierwsze, naj-

wyżej ocenianą ścieżką wydaje się część deptakowa od

Rynku do hotelu Monopol, ale z wyłączeniem przebudo-

wanego na przełomie lat 2015 i 2016 przejścia podziem-

nego. Nowe przejście – w przeciwieństwie do starego,

niewątpliwego symbolu tej ulicy – było spontanicznie

wskazywane jako negatywna zmiana i nieatrakcyjny

element ulicy. Ponadto zdecydowanie najczęściej odtwa-

rzanym przez badanych węzłem było skrzyżowanie Świd-

nicka–Kazimierza Wielkiego. Z węzłem tym kojarzone

było pozytywnie (stare) przejście podziemne. Punktami

orientacyjnymi stanowiącymi najczęściej fundamenty

mentalnych wyobrażeń ulicy były: Opera, DH Renoma

i wspomniane wyżej przejście podziemne. Nowym, atrak-

cyjnym punktem orientacyjnym i symbolem Świdnickiej

wydaje się też stawać zrewitalizowana Barbara. Czytel-

nymi krawędziami były fosa i Promenada Staromiejska

oraz trasa W-Z (Kazimierza Wielkiego). Często wskazy-

wanym przez użytkowników ulicy obszarem był silnie

związany ze Świdnicką wrocławski Rynek.

Część wzorców zdeniowanych przez Alexandra et al.

[21] była w biegu Świdnickiej rzeczywiście odzwiercie-

dlana. Niestety, w reprezentacjach mentalnych badanych

nie pojawiły się węzły aktywności, publiczne placyki oraz

kieszenie aktywności. To bardzo ważne wzorce – wszyst-

ping centre. The study was conducted between January

and

April 2016 and the centre in question was Galeria Do -

minikańska in Wrocław. Additionally, the study diagnosed

the degree of matching of those two specific environments

to people with different personality traits and personal val-

ues (an aspect not reported in this article). Like in the

description of Study 3, the comparison with shopping gal-

lery will only be indicated, but not discussed in full.

The respondents were divided into two groups. One

group assessed the Świdnicka Street, while the other

assessed Galeria Dominikańska. Both groups filled in an

online questionnaire consisting of, among others, ques-

tions about the frequency of visits to the respective space,

a detailed assessment of its key dimensions, as well as the

likelihood of recommendation.

Respondents

The study was attended by a total of 204 people. One

hundred and two of them evaluated Świdnicka Street, and

the remaining 102 people evaluated Galeria Domini kań-

ska. The study involved 54 women and 48 men aged 16

to 85. Structure of the sample reflected the population

structure of Wrocław in terms of gender and age.

Results

As in previous studies, we have confirmed a high fre-

quency of visits of the respondents to Świdnicka Street.

Over a half of the respondents (56%) declared that they

visited the street at least once a month, and 18% of the

sample visited it at least once a week. According to the

declarations, 2% of respondents visited it less frequently

than once a year.

The street evoked rather positive emotions in foreign-

ers. Almost every fourth respondent indicated satisfaction

(23%), almost one in five puzzlement (18%), and 13%

worry (Fig. 8).

Among the key dimensions of commercial space, the le -

gibility of Świdnicka Street received the highest assess-

ment and concurrence of opinions (Mdn = 3.33 on a scale 1–4,

IQR = 0.67). It was followed by: service staff (Mdn = 3,

IQR = 0.33), atmosphere (Mdn = 3, IQR = 0.50) and safety

(Mdn = 3, IQR = 0.50). Social dimension of the street

received the lowest assessment (Mdn = 2.50, IQR = 0.75).

Świdnicka Street differed from Galeria Domi ni kań ska in

one (positive) respect only – respondents assessed the

entertainment potential of the street more highly. In other

dimensions the distributions of the ratings of both envi-

ronments were almost identical.

Il. 8. Emotikony wybrane przez respondentów w badaniu 4

jako najbliższe odczuciom wobec ulicy Świdnickiej

Fig. 8. Emoticons selected by survey participants in study 4

as closest representations of their feelings towards Świdnicka Street

58 Michał Dębek

kie są związane z kreowaniem unikatowego ży cia społecz-

nego ulicy. Bez nich każda ulica pozostaje w głównej mie-

rze ciągiem komunikacyjnym, pełni funkcję tranzytową.

Zdecydowanie najczęściej rekonstruowanym men-

talnie wzorcem urbanistyczno-architektonicznym Świd-

nickiej jest „przekraczanie jezdni” (skrzyżowanie Świd-

nicka–Kazimierza Wielkiego oraz przejście podziemne).

Fundamentem wizerunku i w ogóle mentalnego odzwier-

ciedlenia tej ulicy jest dziś funkcja tranzytowa. Poważ-

nym mankamentem ulicy, z perspektywy jej historii

i potencjalnej rangi w mieście, było stosunkowo rzadko

wzbudzane przez nią skojarzenie z handlem. Nawet jeśli

badani kojarzyli ulicę z handlem, to jako najbardziej atrak-

cyjne jej elementy wymieniali te związane z architekturą

i kulturą. Może to oznaczać, że w wizerunku Świdnickiej

istnieje handel, ale jest on „słaby”, niecharakterystyczny

i niewart szczegółowego wspomnienia.

Świdnicka budziła u większości badanych pozytywne

lub umiarkowanie negatywne deklaracje emocjonalne (znu-

dzenie, zmartwienie). Grupą wyróżniającą się w oświad-

czeniach na temat emocji byli przedsiębiorcy. Ich częściej

negatywne deklaracje mogły być rezultatem frustracji po

wieloletnich konsultacjach społecznych i planach zwią-

zanych z ożywianiem ulicy, które – według części przedsię-

biorców – nie były ostatecznie brane pod uwagę i realizowa-

ne. Mimo to, raczej pozytywne emocje nie-przedsiębiorców

(w tym obcokrajowców, mogących przecież łatwo porów-

nać ulicę Świdnicką do rozmaitych przestrzeni handlowo-

-usługowych w innych krajach) w połączeniu z wyso-

ką wartością symboliczną, bardzo dobrą dostępnością

i frekwencją, czynią ze Świdnickiej przestrzeń o niezłym

wizerunku i potencjale sukcesu ekonomicznego.

Przy całej niejednoznaczności wizerunku Świdnickiej,

braku jego wyrazistości i wspomnianych ważnych bra-

kach funkcjonalno-przestrzennych ulicy, niewiele było

jednak wyraźnie negatywnych konotacji w jej mentalnych

wyobrażeniach. Najłatwiej dostępnymi w umysłach bada-

nych słabymi stronami wizerunku ulicy, oprócz nowego

przejścia podziemnego, były głównie ogólnie rozumia-

ne przez badanych „patologie społeczne”, czyli przede

wszystkim obserwowane w ramach ulicy: żebractwo, za -

śmiecanie, wandalizm i bezdomność.

Warto też przy okazji wspomnieć, że „czas wielkiej

zapaści” Świdnickiej oraz jej ostateczny koniec jako wiel-

komiejskiej ulicy handlowej w okolicach przełomu wie-

ków zbiegł się m.in. z jej wyłączeniem z ruchu kołowego.

Wątek ruchu kołowego w ramach ulicy Świdnickiej jest

wart dalszego zgłębiania nie tylko ze względu na prefe-

rencje i wymagania przedsiębiorców, ale także dlatego, że

jego brak – choć stosunkowo pozytywnie oceniany przez

bardzo wielu respondentów – może skutkować dalszą

zmianą wizerunku Świdnickiej z bliskiego europejskiej

ulicy handlowej w rekreacyjny deptak.

Konkludując, wymienione powyżej mentalne i archi-

tektoniczne fundamenty wizerunku Świdnickiej zdają się

nie tworzyć powszechnej, spójnej i jednoznacznej całości.

Wydaje się, że największym kłopotem tej ulicy, jeśli mia-

łaby ona odgrywać pierwszoplanową rolę w miejskim sys-

temie przestrzeni komercji, jest dziś jej oddalanie się od

wizerunku ulicy handlowej. Mimo zauważalnych, pozy-

Similarly as in Study 3, the respondents would be

likely to recommend the street to friends – on a scale of

0 to 10, the most frequent likelihood of recommendation

was 7 (Mdn = 7). NPS in this study was –22. Willingness

to recommend was slightly lower in the case of Galeria

Dominikańska: Mo = 7, Mdn = 6.5, NPS = –35.

Summary

It turned out that in the respondents’ mental reflections

of the street clear paths, nodes, landmarks, areas and

edges were evident. It may indicate the high legibility of

the street (confirmed in the quantitative part of the study),

and probably works in favour of its overall image. The

image of Lynch’s elements is as follows: first, the path

with the highest assessment seems to be the part of the

pedestrian area stretching from the market square to the

Monopol hotel, excluding the newly rebuilt underpass

(in the years 2015–2016). The new underpass, unlike

the previous one, was spontaneously indicated by the

respondents as a negative change and an unattractive part

of the street. Moreover, the node most frequently rec-

reated by respondents in their sketch maps and statements

was the Świdnicka–Kazimierza Wielkiego intersection.

The node was associated positively with the (old) under-

pass. The landmarks that were most commonly referenced

in mental imagery of the street were: Opera, Renoma

and the above-mentioned underpass. The revitalized Bar-

bara bar was seen as an attractive landmark, increasingly

considered as an iconic part of Świdnicka. The legible

edges included the moat and Promenada Staromiej ska

(Old Town Prome nade) as well as the WZ route (Kazimie-

rza Wielkiego street). Often indicated by the users, the

Market Square was considered as inseparably tied to

Świdnicka Street.

Some of the patterns defined by Alexander et al. [21]

were actually represented in Świdnicka Street. Un for tu-

nately, mental representations of the respondents did not

include hubs of activity, public squares, and pockets of

activity. They are very important patterns associated with

creating unique social life of the street. Without them, the

role of every street is limited to transportation, almost

exclusively serving as passageway.

By far the most mentally reconstructed urban planning

and architectural pattern of Świdnicka Street is the “road

crossing” (Świdnicka–Kazimierza Wielkiego intersection

and underpass). A serious shortcoming of the street, con-

sidering its history and potential importance in the city,

was its relatively rare association with trade. Even if the

respondents associated the street with trade, elements of

the street related to architecture and culture were consid-

ered the most attractive. This may indicate that trade may

partially constitute the image of Świdnicka Street, but

only to a very limited extent, making it uncharacteristic

and unworthy of remembering in detail.

An interesting, and somewhat edifying, is the observa-

tion of declared emotions induced by Świdnicka Street in

respondents. Their emotions were mostly positive or

moderately negative (boredom, worry). Entrepreneurs

constituted a distinguishing group in terms of emotional

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 59

Załącznik:

Przykładowe instrukcje i brzmienie pytań

Badanie 2A:

Instrukcja rysowania mapy ulicy Świdnickiej

ProszęnarysowaćnatejkartcemapęulicyŚwidnickiej,uwzględ-

niającwniejwszystkieważne Pana (Pani) zdaniem elementy

tejulicy (badany miał przed sobą czystą kartkę formatu A4).

Badanie 2A:

Pytania w kwestionariuszu

JakczęstoodwiedzaszulicęŚwidnickąweWrocławiu?

Poco–najczęściej–odwiedzaPan(i)ulicęŚwidnickąweWro-

cławiu?(pytanie otwarte)

CowulicyŚwidnickiejpodobasięPanu(Pani)najbardziej?

(pytanie otwarte)

Jakbardzoprawdopodobnejest,żepoleciPan(Pani)odwiedze-

nieŚwidnickiejswoimznajomym?Proszęocenićprawdopodo-

bieństwona skali 0–10, gdzie0 oznacza„zdecydowanienie

polecę”,a10oznacza„zdecydowaniepolecę”.

Badanie 2A, 2B, 2C i 4:

Emotikony do wyboru przez badanych

JaksięPan(i)czuje,gdymyślioGalerii…?Proszęwybraćmak-

symalnie trzy obrazki najlepiej przedstawiające Pana(Pani)

odczucia.Chodziogólnieocałąprzestrzeń,atmosferę,projekt,

sklepy,marki,obsługę,rozrywkę,obecnychtaminnychludzi...

tywnych zmian w sferze oferty handlowo-usługowej ulicy

oraz raczej pozytywnych wzbudzanych przez nią emocji

Świdnicka zaczyna być kojarzona bardziej z (względ-

nie atrakcyjną) przestrzenią kulturalno-rekreacyjną oraz

tranzytową niż komercyjną. W ramach takiego wize-

runku elementem kojarzonym stricte z wielkomiejskim

handlem, stosunkowo powszechnie i raczej pozytywnie,

jest jedynie DH Renoma. Ocena tego stanu rzeczy zależy

zapewne głównie od przynależności do określonej grupy

interesariuszy oraz oczekiwań i wyobrażeń względem

funkcjonowania Świdnickiej w przyszłości Wrocławia.

reactions to the street. Their frequent negative reactions

may be a result of frustration following many years of

consultations and social plans for reviving the street,

which – according to some of the business owners – were

ultimately never taken into account and implemented.

Nonetheless, it is rather the positive emotional reactions

of non-entrepreneurs (including foreigners, capable of

easy comparisons of Świdnicka Street to other commer-

cial spaces in their countries) – in conjunction with great

symbolic value, very good accessibility and attendance –

which make Świdnicka Street a space with a relatively

good image and untapped economic potential.

With all the ambiguity of the image of Świdnicka

Street, its lack of clarity and the abovementioned

functional and spatial shortcomings, there were few defi-

nitely negative connotations in its mental representations.

In the minds of respondents, the most evident weaknesses

in the image of the street, apart from the new underpass,

were the generally understood by the respondents “social

pathologies”, mainly those seen in the context of the

street: begging, littering, vandalism and homelessness.

What is also worth mentioning here is that the “time of

great collapse” of Świdnicka Street, and its ultimate de -

mise as a shopping street at the turn of the century, coin-

cided with, among others, its closure to vehicle traffic.

The problem of vehicular traffic in the context of Świd -

nicka Street is worth further exploration, not only because

of the preferences and requirements of entrepreneurs, but

also because its absence – although relatively positively

evaluated by many respondents – may result in further

transformation of the image of Świdnicka Street – from

a European shopping street to a recreational pro menade.

In conclusion – the above-mentioned mental and archi-

tectural context of the image of Świdnicka Street does not

seem to create a coherent and unequivocal whole. It seems

that the biggest problem of the street, if it was to play a prom-

inent role in the city as a commercial area, today is

its

departure from the shopping street image. In spite of all the

noticeable, positive changes in the commercial offer of

the street, and mostly positive emotions evoked in its

users, Świdnicka is increasingly associated with (albeit

attrac tive) space of cultural and recreational activities as

well as transit rather than its commercial function. The

only element of the street immediately associated with ur -

ban commerce is Renoma, a shopping centre that is gener-

ally positively assessed. Judgement of the situation largely

depends on belonging to a particular group of stake holders,

and individual expectations and perceptions in re lation to

the functioning of Świdnicka in the future of Wrocław.

Translatedby

MichałWłosik

Emotikony przerysowane częściowo z holenderskiej metody

LEMTool [35]; w polskiej wersji metody dodałem emotikony wyobra-

ża jące czujność, zmartwienie i strach (rys. P. Pa liński).

60 Michał Dębek

Consideringtheentirespace,theatmosphere,design,shopping,

brands,service,entertainment,andotherpeople visiting this

place...

Bibliografia /References

[1] Kotus J., Współczesnywymiarulicydużegomiasta, [w:] M. Szmyt-

kowska, I. Sagan (red.), Miastowdobieneoliberalnegourbanizmu,

Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2012, 106–119.

[2] Wojdylak P., Rola ulicyśródmiejskiej wstrukturze funkcjonalno-

-przestrzennejPrzemyśla.Tożsamośćulicyajejfizjonomia,morfo-

logia i fizjologia, „Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej.

Architektura i Urbanistyka” 2014, z. 30, 247–255.

[3] Hughes C., Jackson C., Deathofthehighstreet:Identification,pre-

vention,reinvention, „Regional Studies, Regional Science” 2015,

No. 1(2), 237–256.

[4] Staniszewska A., Ulice handlowe: co przyspieszy ich rozwój?,

http://nf.pl/przedsiebiorca/ulice-handlowe-co-przyspieszy-ich-roz-

woj,,46903,226 [accessed: 21.10.2016].

[5] Witek J., Grzesiuk A., Karwowski J., Ulice handlowe wcentrum

miasta–nowespojrzeniewobeckonkurencjicentrówhandlowych,

„Handel Wewnętrzny” 2008, No. 3, 9–16.

[6] Cushman & Wakefield, HighStreetRenaissanceinEurope,http://

www.cushmanwakefield.pl/pl-pl/research-and-insight/2016/high-

street-renessance-in-europe/ [accessed: 5.05.2016].

[7] Knight F., RynekulichandlowychwPolscewfazierozwoju, http://

www.knightfrank.com.pl/aktualnosci/rynek-ulic-handlowych-w-

polsce-w-fazie-rozwoju---raport-knight-frank-06935.aspx [acces-

sed: 21.10.2016].

[8] Sawka N., UlicaŚwidnickaodzyskujeblask.Czypowinnabyćzam-

knięta dla samochodów?, http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/

1,35771, 20367368,ulica-swidnicka-odzyskuje-blask-czy-powinna-

byc-zamknieta-dla.html [accessed: 27.02.2017].

[9] Pawłowski S., Świdnickaumiera.Czy ktośjąuratuje?, GW Wro-

cław, wydanie nr 274, z dnia 25.11.2011, www.archiwum.wyborcza.

pl/Archiwum/2029040,0,7511370,20111125WRDLO [accessed:

12.04.2016].

[10] Gołębiowska-Szuchta M., Wzięlinawarsztat Świdnicką, www.

archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/2029040,0,7869767,20140411

WRDLO [accessed: 12.04.2016].

[11] Polska Rada Centrów Handlowych, Ulicehandlowe:Analiza,sta-

tegia,potencjał–perspektywyrozwojuulichandlowychw8naj-

większychmiastach w Polsce, http://www.prch.org.pl/baza-wie-

dzy/raporty/polska [accessed: 10.06.2015].

[12] Hart C., Stachow G., Rafiq M., Laing A., The Customer Expe-

rience of Town Centres, Loughborough University, London

2014.

[13] Hart C., Stachow G., Cadogan J.W., Conceptualisingtowncentre

imageandthecustomerexperience, „Journal of Marketing Man-

agement” 2013, Vol. 29, No. 15/16, 1753–1781.

[14] PoznajulicęŚwidnicką, http://www.wroclaw.pl/poznaj-ulice-swid-

nicka [accessed: 10.10.2016].

[15] Oczak D., Świdnicka.Jedna znajstarszychulic weWrocławiu,

http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/56,90005,16712350,Swid-

nicka__Jedna_z_najstarszych_ulic_we_Wroclawiu.html [acces-

sed: 21.10.2016].

[16] Biuro Rozwoju Wrocławia, Studium uwarunkowańi kierunków

zagospodarowaniaprzestrzennegoWrocławia:RadaMiejskaWro-

cławiaUchwałanrL/1467/102010, www.wroclaw.pl.

[17] Gajny I., Dębek M., ŚwidnickaA.D. 2056: handlowy kręgosłup

metropolii, [w:] I. Gajny (red.), Miastopięknaicharakteru, Strategie

dla Miasta Przyszłości – Foresight Społeczny Wrocław 2036/2056,

Biuro Festiwalowe IMPART 2016, Wrocław 2016, 136–168.

[18] Pawłowski S., SzykujesięrewolucjawokółŚwidnickiej, GW Wro-

cław, wydanie nr 287 z dnia 10.12.2011, www.archiwum.wybor-

cza.pl/Archiwum/2029040,0,7520030,20111210WRDLO [acces-

sed: 12.04.2016].

[19] Karbowiak M., Świdnicka–reaktywacja?, GW Wrocław, wydanie

nr 49 z dnia 29.02.2016, www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/

2029040,0,8126100,20160229WRDLO [accessed: 12.04.2016].

[20] Lynch K., TheImageoftheCity, Publications of the Joint Center

for Urban studies, MIT Press, Cambridge 1960.

[21] Alexander C., Ishikawa S., Silverstein M., Jacobson M., Fiksdahl-

-King I., Angel S., Językwzorców:Apatternlanguage: miasta,

budynki, konstrukcja, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne,

Gdańsk 2008.

[22] Gifford R., Environmentalpsychology:Principlesandpractice,

Optimal Books, Colville 2007.

Emoticons taken partly from the Dutch method LEMTool [35];

I added vigilance, worry and fear in the Polish version (sketch by P. Pa -

liński).

Annex:

Exemplary instructions and wording of questions

Study 2A:

Instructions for map sketching

Pleasedrawonthispieceofpapera map of Świdnicka Street,

takingintoaccountalltheimportant,inyouropinion,elementsof

thestreet (the respondent was given a clean sheet of A4 paper).

Study 2A:

Questionnaire

HowoftendoyouvisitŚwidnickaStreetinWrocław?

Whatis–usually–thepurposeofyourvisitstoŚwidnickaStreet

inWrocław?(open question)

WhatdoyoulikethemostaboutŚwidnickaStreet? (open question)

HowlikelyareyoutorecommendŚwidnicka to your friends?

Ratetheprobabilityonascaleof0–10,where0is“notatall

likely”and10means“extremelylikely”.

Study 2A, 2B, 2C and 4:

Emoticons to be selected by the respondents

How do you feel when thinking about … shopping centre?

Pleaseselectuptothreepicturesbestillustratingyourfeelings.

 WizerunekulicyŚwidnickiejweWrocławiu/TheimageofŚwidnickaStreetinWrocław 61

[23] Kaplan R., Kaplan S., Brown T., Environmental Preference:

AComparisonofFourDomainsofPredictors, „Environment and

Behavior” 1989, No. 5(21), 509–530.

[24] Stamps III A.E., Mystery, complexity, legibilityand coherence:

Ameta-analysis, „Journal of Environmental Psychology” 2004,

No. 24, 1–16.

[25] Dudek-Mańkowska S., Koncepcjawizerunkumiasta, [w:] A. Grze-

gorczyk, A. Kochaniec (red.), Kreowaniewizerunkumiast, Wyższa

Szkoła Promocji, Warszawa 2011, 42–67.

[26] Dębek M., Towardspeople’sexperiences andbehaviourswithin

theirworlds:Theintegrative-transactionalframeworkforstudying

complexpeople-environmentinteractions, „Social Space” 2014,

No. 2(8), 1–55.

[27] Wycisk A., Miastaznaczeń:wizerunkipolskichmiastorazspołecz-

narecepcjaich promocji, praca doktorska, Uniwersytet Śląski,

Katowice 2014.

[28] Kotler P., Haider D.H., Rein I., Marketingplaces:Attracting in-

vestment,industrie,andtourismtocities,statesandnations, Free

Press, New York 1993.

[29] San Martín H., Rodríguez del Bosque I.A., Exploringthecogni-

tive–affectivenatureofdestinationimageandtheroleofpsycho-

logical factors in itsformation, „Tourism Management” 2008,

No. 2(29), 263–277.

[30] Damurski Ł., Re-miasto.ScenariuszerozwojuurbanizacjiwXXIw.,

Oficyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2016.

[31] Dębek M., Olejniczak P., WizerunekwrocławskiegoNadodrzapo

działaniachrewitalizacyjnych2009–2013, „Social Space” 2015,

No. 1(9), 1–47.

[32] Glińska E., Sposobybadaniawizerunkumiejsca,„Samorząd Tery-

torialny” 2011, No. 11, 33–44.

[33] Lynch K., Reconsideringtheimageofthecity, [w:] T. Banerjee,

M. Southworth (eds.), City senseand citydesign:Writingsand

projectsofKevinLynch, MIT Press, Cambridge 1995, 247–258.

[34] Rada Miejska Wrocławia, UchwałanrLVI/1465/14RadyMiejskiej

Wrocławiazdnia10kwietnia2014r.wsprawieutworzeniaParku

Kulturowego„StareMiasto”2014, www.wroclaw.pl.

[35] Huisman G., van Hout M., van Dijk E., van der Geest T., Hey-

len D., LEMtool, [w:] W.E. Mackay, S. Brewster, S. Bødker, Inter-

action, ACM Special Interest Group on Computer-Human (eds.),

theSIGCHIConference//ProceedingsoftheSIGCHIConference

onHumanFactorsinComputingSystems, ACM, New York 2013,

351–360.

[36] Grisaffe D.B., Questionsabouttheultimatequestion:Conceptual

considerations in evaluating Reichheld’s Net Promoter Score

(nps), „Journal of Consumer Satisfaction, Dissatisfaction and

Complaining Behavior” 2007, No. 20, 36–53.

[37] Temkin Group, NetPromoterScoreBenchmarkStudy, http://temk-

ingroup.com/research-reports/net-promoter-score-benchmark-

study-2016/ [accessed: 20.02.2017].

Podziękowania

Analizętreściwywiadówswobodnychprowadzonychwramachtychba-

dańpomagałamiprzeprowadzićPaulinaOlejniczak,którejniniejszym

bardzodziękujęzawsparcieprzypanowaniunadobszernymmateriałem

źródłowym.

Acknowledgment

Analysisofthecontentoffree-forminterviewsconductedinthisstudy

wascarriedoutwiththehelpofPaulinaOlejniczakfromtheInstituteof

Sociology,UniversityofWrocław,whoseinvaluablesupportmadethe

vastsourceofmaterialmoremanageable.

Streszczenie

W artykule przedstawiłem wyniki sześciu badań wizerunku oraz społecznego funkcjonowania ulicy Świdnickiej. W przekrojowych, jakościowych

i ilościowych badaniach, włącznie z metodą kartowania poznawczego, wzięło udział 292 respondentów. Byli to mieszkańcy Wrocławia, obcokra-

jowcy mieszkający czasowo we Wrocławiu oraz przedsiębiorcy prowadzący sklepy i lokale usługowe w ramach tej ulicy. Eksplorując źródła i praw-

dopodobne zyczne fundamenty wizerunku ulicy inspirowałem się koncepcją obrazu miasta Kevina Lyncha oraz językiem wzorców Christophera

Alexandra i jego współpracowników. Okazało się, między innymi, że ulicy Świdnickiej brakuje niektórych struktur urbanistyczno-architektonicz-

nych kluczowych dla prawidłowego funkcjonowania społecznego ulicy handlowej, a także że jej niezły wizerunek raczej nie jest silnie związany

z funkcją handlowo-usługową. Tylko jeden z najbardziej atrakcyjnych i najczęściej przywoływanych przez badanych punktów orientacyjnych,

DH Renoma, stanowi w wizerunku ulicy element o jednoznacznie wielkomiejsko-handlowym charakterze.

Słowa kluczowe: ulica, handel, wizerunek, język wzorców, mapy poznawcze, Wrocław

Abstract

This article presents the results of six image and social function studies of Świdnicka Street. Cross-sectional, qualitative and quantitative studies,

including the method of cognitive mapping, were attended by 292 respondents. The group included the inhabitants of Wrocław, temporary residents

of the city and entrepreneurs associated with the street, running shops and providing services. My exploration of the sources and probable physical

foundations of the image of the street was inspired by the concept of the image of the city developed by Kevin Lynch, and pattern language of

Christopher Alexander and his team. It turned out, among other things, that Świdnicka Street is lacking particular urban and architectural structures

that are prerequisite for the proper functioning of a high street, and that the good image of the street is not strongly associated with trade and

services. Renoma, the leading and most attractive shopping mall and ex-department store of Świdnicka Street, was also most frequently cited by

respondents as the only element of the street unambiguously metropolitan and commercial in character.

Key words: street, trade, image, pattern language, cognitive maps, Wrocław

Miejski internet w parku Szczytnickim

we Wrocławiu.

Przenikanie się świata realnego i wirtualnego

jest znakiem naszych czasów

(fot. Ł. Damurski, 2016)

Urban internet in the Szczytnicki Park

in Wrocław. Penetration of the real and

virtual worlds is the sign of our times

(photo by Ł. Damurski, 2016)

Architectural and mental background of the high street. The case of Świdnicka Street in Wrocław

Michał Dębek

doi:10.5277/arc170204

Abstract