Professor Olgierd Czerner (1929–2020)

2020

4(64)

DOI: 10.37190/arc200415

With a feeling of great sorrow, we received the sad news

of the death of Professor Olgierd Czerner, our valued lec-

turer dedicated to the protection of architectural heritage.

During his long 90-year life, the Professor collaborated

with many people and he was actively involved in the scien-

tic work on monuments of Silesia. He combined the pro-

fession of an architect with research activities, specializing

in the history of architecture, conservation of architectural

monuments and urban planning as well as museography.

Olgierd Władysław Czerner was born on April 15, 1929

in Świętochłowice. He studied in the post-war conditions

(from 1947 to 1952) at Wrocław University of Science

and Technology, together with, inter alia, Marian Bar ski,

Tadeusz Zipser, and Zenon Prętczyński. Among his teach-

ers were Tadeusz Andrzej Broniewski, Bohdan Guer quin,

Tadeusz Wróbel, Tadeusz Brzoza, Dobrosław Czaj ka, and

Kazimierz Maślankiewicz. He started working at Wro -

cław University of Science and Technology in 1951 and

in the years 1955–1965 he was a conservator of mo nu-

ments in Wrocław. During that time (1960), he defended

his doctoral dissertation. He completed an internship at

the International Center for the Study of the Preservation

and Restoration of Cultural Property (ICCROM) in Rome

in 1968 and in the USA in 1978. He defended his habil-

itation thesis in 1969 and obtained the title of professor

in 1977. From 1978 to 1990 he was a member of the Ar-

chitecture and Town Planning Committee PAN and in the

1980s he was the vice-chairman of the Social Committee

for the Reconstruction of the Panorama of the Battle of

Racławice.

From the beginning of his work, Professor Czerner was

a pillar of the International Council on Monuments and

Sites (ICOMOS). He participated in its founding congress

in 1965 and in the years 1990–1993 he was the vice-

president of the organization. In the years 1985–1993 he

chaired the Polish National Committee of the ICOMOS.

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmier ci

Profesora Olgierda Czernera, naszego cenionego wykła -

dowcy oddanego sprawie ochrony dziedzictwa architek-

tonicznego. W ciągu długiego 90-letniego życia Profe-

sor współpracował z wieloma osobami i przez cały czas

w sposób aktywny zajmował się zabytkami Śląska. Łą-

czył zawód architekta z pracą naukową, specjalizując się

w historii architektury, konserwacji zabytków architektu-

ry i urbanistyki oraz muzeograi.

Olgierd Władysław Czerner urodził się 15 kwietnia

1929 r. w Świętochłowicach. Studiował tuż po wojnie (od

1947 do 1952) na Politechnice Wrocławskiej, m.in. razem

z Marianem Barskim, Tadeuszem Zipserem, Zenonem Pręt -

czyńskim. Jego nauczycielami byli m.in. Tadeusz Andrzej

Broniewski, Bohdan Guerquin, Tadeusz Wróbel, Tadeusz

Brzoza, Dobrosław Czajka, Kazimierz Maślankiewicz.

Pracę na Politechnice podjął w 1951, równocześnie w la-

tach 1955–1965 był konserwatorem zabytków Wrocławia.

W tym czasie (1960) obronił swą pracę doktorską. Odbył

staż w International Centre for the Study of the Preserva-

tion and Restoration of Cultural Property ( ICCROM)

w Rzymie w 1968 i w USA w 1978 r. Habilitował się

w 1969, tytuł profesora uzyskał w 1977 r. Od roku 1978

do 1990 był członkiem Komitetu Architektury i Urbani-

styki PAN, w latach 80. był wiceprzewodniczącym Spo-

łecznego Komitetu Odbudowy Panoramy Racławickiej.

Od początku swej pracy prof. Czerner był larem In-

ternational Council on Monuments and Sites (ICOMOS).

Uczestniczył w jego kongresie założycielskim w 1965 r.,

a w latach 1990–1993 był wiceprezesem organizacji.

W la tach 1985–1993 z kolei przewodniczył Polskiemu

Komitetowi Narodowemu ICOMOS. Olgierd Czerner był

także współautorem Karty Waszyngtońskiej (Karty Miast

Historycznych) z 1987 r. W latach 90. XX w. wiele cza-

su poświęcił organizacji międzynarodowej konferencji

UNESCO o „Sztuce cmentarnej”. Dwukrotnie otrzymał

Nasi Mistrzowie/Our Masters

Profesor Olgierd Czerner (1929–2020)

Professor Olgierd Czerner (1929–2020)

186 Profesor Olgierd Czerner (1929–2020) / Professor Olgierd Czerner (1929–2020)

nagrodę I stopnia Ministra Kultury w dziedzinie ochro-

ny zabytków, był honorowym członkiem Stowarzysze-

nia Konserwatorów Zabytków i laureatem Nagrody im.

Jana Zachwatowicza (2005). Do bez wątpienia jednych

z największych sukcesów zawodowych Profesora zali-

czyć należy utworzenie w 1965 r. we Wrocławiu Muzeum

Architektury, którego był wieloletnim (do 1999) dyrekto-

rem, ekspozycja we Wrocławiu Panoramy Racławickiej

J. Styki, W. Kossaka i in., restauracja wielu wspaniałych

zabytków Dolnego Śląska i nie tylko [1]–[4].

Najważniejsze badania i realizacje projektowe Pro

fesora:

• krypta w kościele NMP we Wrocławiu, tamże ana-

styloza lektorium i chóru zakonnego,

• projekty wykonawcze trzech ekspozycji stałych

w Muzeum Architektury, tamże kilkadziesiąt wystaw cza-

sowych i wystaw zagranicznych w Zjednoczonym Króle-

stwie, Francji, RFN, Hiszpanii, Czechosłowacji, ZSRR,

Finlandii, Holandii, Australii i na Biennale Architektury

w Wenecji w 1996,

• projekt (częściowo ze S. Radomskim) i restauracja

kolegiaty w Głogowie od 1986,

• nadzór państwowy na restauracją Panoramy Racła-

wickiej i budowanego dla niej pawilonu,

• nadzór konserwatorski nad odbudową kilku gotyckich

kościołów Wrocławia, barokowego budynku Wy działu Fi-

lologicznego, letniego Pałacu Biskupiego, ciągów kamie-

nic przy ul. Białoskórniczej i Łaciarskiej, zamku w Woj-

nowicach,

• badania kościoła paraalnego w Paczkowie, zamku

Bolkowie i na Chojniku, Małych Jatek we Wrocławiu,

Olgierd Czerner was also a co-author of the 1987 Wash-

ington Charter (Charter of Historic Cities). In the 1990s,

he devoted a lot of his time to the organization of the

international UNESCO conference on “Cemetery Art”.

He was twice awarded rst degree prize of the Minister

of Culture in the eld of monument protection. He was an

honorary member of the Monument Conservators Associ-

ation and the laureate of Jan Zachwatowicz Prize (2005).

Undoubtedly, one of the Professor’s greatest successes

was the establishment of the Museum of Architecture in

Wrocław in 1965, of which he was the director for many

years (until 1999) – the exhibition of the Panorama of the

Battle of Racławice by J. Styka, W. Kossak and others in

Wrocław as well as restoration of many magnicent mon-

uments of Lower Silesia and many others [1]–[4].

The most important research and project implemen

tations of the Professor:

• The crypt in Blessed Virgin Mary Church in Wro-

cław, including anastylosis of the rood screen and the mo-

nastic choir,

• Executive projects of three permanent exhibitions

at the Museum of Architecture, including several dozen

temporary exhibitions and foreign exhibitions in the Unit-

ed Kingdom, France, Germany, Spain, Czechoslovakia,

the USSR, Finland, the Netherlands, Australia and at the

Architecture Biennale in Venice in 1996,

• project (partly with S. Radomski) and restoration of

the collegiate church in Głogów from 1986,

• state supervision over the restoration of the Panora-

ma of the Battle of Racławice and the pavilion, which was

built for it,

• conservation supervision over the reconstruction of

several Gothic churches in Wrocław, the baroque building

of the Faculty of Philology, the summer Bishop’s Palace,

and tenement houses in Białoskórnicza and Łaciarska

Streets, the castle in Wojnowice,

• research on the parish church in Paczków, Bolków

castle and in Chojnik, Małe Jatki in Wrocław, Roman-

esque church of Blessed Virgin Mary in Wrocław, rood

screen there, collegiate church in Głogów (together with

Rafał Czerner), castles with wedge towers in the Czech

Republic, Austria, Germany and France.

Selected publications of the Professor:

• Bolków i Świny [Bolków and Świny], Ossolineum,

Wrocław 1960 [with J. Rozpędowski],

• Zamek w Bolkowie [Castle in Bolków], Wrocław 1963,

• Wrocław, krajobraz i architektura [Wrocław, city-

scape and architecture], Arkady, Warszawa 1976,

• Rynek wrocławski [The Market Square in Wrocław],

Ossolineum, Wrocław 1976,

• Rynek wrocławski [The Market Square in Wrocław],

Arkady, Warszawa 1977,

• Wrocław z lotu ptaka [Wrocław from a bird’s eye

view], Ossolineum, Wrocław 1977 [album part by T. Dran-

kowski], [reissues in 1985 and 1993],

• Avant-garde Polonaise, Awangarda polska, The Pol-

ish Avant-garde, Interpress–Moniteur, Warszawa–Paryż

1981 [with H. Listowski],

Il. 2. Profesor O. Czerner podczas jubileuszowych uroczystości

w Muzeum Architektury we Wrocławiu (15 kwietnia 2019)

(fot. K. Nowak)

Fig. 2. Professor O. Czerner during the jubilee celebrations

at the Museum of Architecture in Wrocław (April 15

, 2019)

(photo by K. Nowak)

Profesor Olgierd Czerner (1929–2020) / Professor Olgierd Czerner (1929–2020) 187

romańskiego kościoła NMP we Wrocławiu, tamże lekto-

rium, kolegiaty w Głogowie (wspólnie z Rafałem Czer-

nerem), zamków z wieżami klinowymi w Czechach, Au-

strii, Niemczech i Francji.

Wybrane publikacje Profesora:

• Bolków i Świny, Ossolineum, Wrocław 1960 [wspól-

nie z J. Rozpędowskim],

• Zamek w Bolkowie, Wrocław 1963,

• Wrocław, krajobraz i architektura, Arkady, Warsza-

wa 1976,

• Rynek wrocławski, Ossolineum, Wrocław 1976,

• Rynek wrocławski, Arkady, Warszawa 1977,

• Wrocław z lotu ptaka, Ossolineum, Wrocław 1977

[część albumowa T. Drankowskiego], [wznowienia 1985,

1993],

• Avant-garde Polonaise, Awangarda polska, The Po-

lish Avant-garde, Interpress–Moniteur, Warszawa–Paryż

1981 [z H. Listowskim],

•

Wrocław na dawnej rycinie, Ossolineum, Wrocław 1989,

• East European Modernism, Rizzoli, New York 1996

[współautor],

• Dictionnaire de L’Architecture du XX siécle, Hazan,

Paris 1996 [polskie hasła],

• Lwów na dawnej rycinie i planie, Ossolineum, Wro-

cław 1997,

• Architektury istnienie i zachowanie – z szuady Pro-

fesora, Muzeum Architektury, Wrocław 2004,

•

Znalazłem tylko dwa kręgi. O starszej fazie budowy go -

tyckiego kościoła Najświętszej Marii Panny na Piasku we

Wrocławiu, [w:] E. Różycka-Rozpędowska, M. Chorow-

ska (red.), Nie tylko zamki. Szkice oarowane prof. Jerzemu

Rozpędowskiemu w siedemdziesiątą piątą rocznicę uro-

dzin, Ocyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2005, s. 273–278,

• Wrocław na dawnej rycinie [Wrocław in the old

graving], Ossolineum, Wrocław 1989,

• East European Modernism, Rizzoli, New York 1996

[co-author],

• Dictionnaire de L’Architecture du XX siécle, Hazan,

Paris 1996 [Polish entries],

• Lwów na dawnej rycinie i planie [Lviv in the old

graving and plan], Ossolineum, Wrocław 1997,

• Architektury istnienie i zachowanie – z szuady Pro-

fesora [Existence and behavior of Architecture – from the

Professor’s drawer], Muzeum Architektury, Wrocław 2004,

•

Znalazłem tylko dwa kręgi. O starszej fazie budowy

gotyckiego kościoła Najświętszej Marii Panny na Piasku we

Wrocławiu [I only found two circles. About the older phase

of construction of Blessed Virgin Mary Gothic Church on

Piasek Island in Wrocław], [in:] E. Różycka

-Rozpędowska,

M. Chorowska (ed.), Nie tylko zamki. Szkice oarowane

prof. Jerzemu Rozpędowskiemu w siedemdziesiątą piątą

rocznicę urodzin, Ocyna Wydawnicza PWr, Wrocław

2005, pp. 273–278,

• Działalność międzynarodowa na rzecz wspólnoty

konserwatorskiej [International activity for the conser-

vation community], [in:] J. Jasieńko (red.), Polskie kon-

serwacje poza granicami Rzeczypospolitej, Warszawa,

Pałac Kultury i Nauki 5–6 października 2006, Dolnośląsk-

ie Wydawnictwo Edukacyjne, Stowarzyszenie Konserwa-

torów Zabytków, Wrocław–Warszawa 2006, pp. 191–193,

• Dwadzieścia lat konserwacji kolegiaty na Ostrowie

Tumskim w Głogowie [Twenty years of conservation of

the collegiate church in Ostrów Tumski in Głogów], [in:]

Kolegiata głogowska – historia i przyszłość, Towarzyst-

wo Ziemi Głogowskiej, Głogów 2006, pp. 33–39,

• Zabytki światowe na Światowej Liście Dziedzictwa

Kulturowego [World monuments on the World Cultural

Il. 1. Profesor O. Czerner w czasie uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej Profesorowi E. Małachowiczowi (3 lipca 2019 r.)

(fot. A. Zgraja)

Fig. 1. Professor O. Czerner during the ceremony of the unveiling of a commemorative plaque dedicated to Professor E. Małachowicz on July 3, 2019

(photo by A. Zgraja)

188 Profesor Olgierd Czerner (1929–2020) / Professor Olgierd Czerner (1929–2020)

Bibliografia /References

[1] Konopka M., Curiculum vitae Olgierda Czernera, [w:] M. Konopka

(red.), Vademecum konserwatora zabytków. 25 lat Konwencji ochro-

ny światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, Polski Ko-

mitet Narodowy ICOMOS, Warszawa [1999], 5–7.

[2] Czerner Olgierd Władysław, [w:] J. Kapuścik (red.), Współcześni

uczeni polscy. Słownik biograczny, Ośrodek Przetwarzania Infor-

macji, Warszawa 1998, 270.

[3] Czerner Olgierd Władysław, [w:] K. Pikoń (red.), Złota księga nau-

ki polskiej, w 100 rocznicę odzyskania niepodległości, t. 1, Helion,

Gliwice 2020, t. 1, 188.

[4] Kowaluk M., Komarzyńska E., Lewacki K., 65 lat Wrocławskiej

Szkoły Architektury, „Architectus” 2010, Suppl., 5–7.

• Działalność międzynarodowa na rzecz wspólnoty

konserwatorskiej, [w:] J. Jasieńko (red.), Polskie konser-

wacje poza granicami Rzeczypospolitej, Warszawa, Pałac

Kultury i Nauki 5–6 października 2006, Dolnośląskie Wy-

dawnictwo Edukacyjne, Stowarzyszenie Konserwatorów

Zabytków, Wrocław–Warszawa 2006, s. 191–193,

• Dwadzieścia lat konserwacji kolegiaty na Ostrowie

Tumskim w Głogowie, [w:] Kolegiata głogowska – histo-

ria i przyszłość, Towarzystwo Ziemi Głogowskiej, Gło-

gów 2006, s. 33–39,

•

Zabytki światowe na Światowej Liście Dziedzictwa Kul-

turowego, [w:] S. Bereś, U. Glensk (red.), Salon III Rzecz-

pospolitej, czyli spotkania w Salonie prof. Józefa Dudka,

t. 2, Ocyna Wydawnicza Atut, Wrocław 2008, s. 496–511,

• Spełnione i niespełnione zamierzenia przy Kolegiacie

Głogowskiej, [w:] B. Czechowicz, M. Konopnicka (red.), Glo -

govia Maior. Wielki Głogów między blaskiem dziejów i cie-

niem ruin, UM Głogów, Ocyna Wydawni cza Uniwersytetu

Zielonogórskiego, Głogów–Zielona Góra 2010, s. 407–418,

•

Odbudowa miasta po II wojnie światowej, [w:] R. Eysy-

montt i wsp. (red.), Leksykon architektury Wrocławia, Via

Nova, Wrocław 2011, s. 129–134,

• Mój wiek XX: 1900–1970, t. 1, 2, Muzeum Architek-

tury we Wrocławiu, Wrocław 2016–2017,

• Jak mi się wydaje, że było (w latach 1945–1965),

[w:] A. Drapella-Hermansdorfer i wsp. (red.), Krajobrazy

Europy – krajobraz Wrocławia jako dzieło, Ocyna Wy-

dawnicza PWr, Wrocław 2019, s. 9–19.

Profesor Olgierd Czerner zmarł 6 listopada 2020 r. Rok

wcześniej, 15 kwietnia 2019 r. w Muzeum Architektury we

Wrocławiu odbyła się konferencja pt.: „Odbudowa i kon-

serwacja zabytków Wrocławia po 1945 roku” połączona

z jubileuszem 90-lecia urodzin Profesora. Materiały z tej

konferencji przygotowywane są do druku i będą pożeg-

naniem środowiska architektonicznego z wielce zasłużo-

nym konserwatorem zabytków powojennego Wrocławia.

Redakcja

Heritage List], [in:] S. Bereś, U. Glensk (eds.), Salon III

Rzeczpospolitej, czyli spotkania w Salonie prof. Józefa

Dudka, t. 2, Ocyna Wydawnicza Atut, Wrocław 2008,

pp. 496–511,

• Spełnione i niespełnione zamierzenia przy Kolegia-

cie Głogowskiej [Fullled and unfullled plans at the Col-

legiate Church in Głogów], [in:] B. Czechowicz, M. Ko-

nopnicka (eds.), Glogovia Maior. Wielki Głogów między

blaskiem dziejów i cieniem ruin, UM Głogów, Ocyna

Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Gło gów–

Zielona Góra 2010, pp. 407–418,

• Odbudowa miasta po II wojnie światowej [Recon-

struction of the city after World War II], [in:] R. Eysy-

montt et al. (eds.), Leksykon architektury Wrocławia, Via

Nova, Wrocław 2011, pp. 129–134,

• Mój wiek XX: 1900–1970 [My 20

century: 1900–

1970], vol. 1, 2, Muzeum Architektury we Wrocławiu,

Wro cław 2016–2017,

• Jak mi się wydaje, że było (w latach 1945–1965) [As

I believe it was (in the years 1945–1965)], [in:] A. Dra pella-

Hermansdorfer et al. (eds.), Krajobrazy Europy – krajo-

braz Wrocławia jako dzieło, Ocyna Wydawnicza PWr,

Wrocław 2019, pp. 9–19.

Professor Olgierd Czerner died on November 6, 2020.

A year earlier, on April 15, 2019, a conference entitled

“Re construction and conservation of monuments in Wro-

cław after 1945” took place at the Museum of Architec-

ture in Wrocław, which was combined with the 90

birth-

day of the Professor. The materials from this conference

are prepared for printing and will constitute a farewell to

the highly distinguished conservator of post-war Wrocław

monuments by the architectural environment members.

Editors

Translated by

Bogusław Setkowicz

Professor Olgierd Czerner (1929–2020)

Editors

doi:10.37190/arc200415

Abstract